समृद्धिको खानी: प्रदेश नं. १ (भिडियो रिपोर्ट)
  • ज्ञानमणि नेपाल कालोटोपी-

प्रदेश नं. एक पूर्वी नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने प्रदेश हो । यस प्रदेशमा खोटाङ, सोलुखुम्बु, संखुवासभा, ताप्लेजुङ, ओखलढुंगा, उदयपुर, भोजपुर, तेह्रथुम, पाँचथर, इलाम, झापा, मोरङ, सुनसरी र धनकुटा गरि १४ जिल्लाहरु रहेका छन् । यहाँका प्रमुख शहरहरु मध्ये विराटनगर, इटहरी, धरान, धनकुटा, विर्तामोड, गाईघाट र इलाम हुन् । यो प्रदेशका मुख्यमन्त्री शेरधन राई हुन् ।

प्रदेश एकको क्षेत्रफल २५ हजार ९०५ वर्गकिमी र जनसंख्या ४५ लाख ३४ हजार ९४३ रहेको छ । निर्वाचन क्षेत्र सीमाङ्कन आयोगको रिपोर्ट अनुसार यस प्रदेशमा २८ प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र र ५६ वटा प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र रहेका छन् । यो प्रदेशमा एक महानगरपालिका, दुई उपमहानगर, ४६ नगरपालिका र ८८ गाउँपालिका गरि १३७ वटा स्थानीय तह रहेका छन् । यस प्रदेशमा साक्षरता दर ६५ प्रतिशत छ ।

नेपालमा ठूला साना गरि ४ सय वटा हिमाल र टाकुराहरु छन् । यो प्रदेशमा देशको सबैभन्दा होचो ठाउँ झापाको केचनावधदेखि विश्वको सर्वोच्च शिखर सोलुखुम्बुको सगरमाथा पनि छन् । यति मात्र होइन सगरमाथासहित ८ हजार मिटर माथिका ११ वटा हिमालहरु यहाँ छन् । यी हिमालहरु नेपालका मात्र नभएर विश्वकै अग्ला हिमाल हुन् ।

जसमध्ये सगरमाथा (८,८४८), मकालु (८४८१), लोत्से (८५१६), कन्चनजंघा (८५८६) र यालुङकाङ (८५०५) हिमाल छन् । यस्तै कञ्चनजंघा साउथ (८४७६) कञ्चनजंघा सेन्ट्रल (८४७३) , ल्होत्सेसार (८३९३), ल्होत्से मिडिल (८४१०), चोयु (८२०१) र यालुङकाङ वेष्ट (८०७७) रहेका छन् । सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज, कन्चनजंघा संरक्षण क्षेत्र र कोसी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष यहीं पर्छन् ।

धनकुटाको त्रिवेणीबाट सुरु भएर चीनको तिब्बतसम्म पुगेको एसियाकै लामो पर्वत यसै प्रदेशमा छ भने गुराँसको राजधानी भनेर चिनिने तीनजुरे–मिल्के जलजले क्षेत्र तथा जैविक विविधताले भरिपूर्ण वनजंगल पनि यहाँ छन् । थप भिडियो रिपोर्टमा