धेरै प्रेमीहरु राख्ने अविवाहित साहित्यकार- सिमोन द बोभ्वा
  • योगेन्द्र तिमिल्सिना-

फ्रान्सेली नारीवादी साहित्यकार र दार्शनिक सिमोन द बोभ्वा ९ जनवरी १९०८ मा प्यारिसको एरोँदिस्मेन्टको एक मध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मेकी थिइन् । उनी जर्जेज बर्टाण्ड बोभ्वा र फ्राङ्काइज द बोभ्वाकी जेठी छोरी थिइन् । उनकी हेलेन नाउँ गरेकी एक बहिनी थिइन् ।

बाबु जर्जेज बोभ्वा आफ्ना दुबै छोरीहरुलाई नाउँ चलेका शैक्षिक संस्थाहरुमा पढाउने र उनीहरुको उत्साह जगाउने प्रयास गरिरहन्थे । उनी आफ्नी जेठी छोरीतर्फ इङ्गीत गर्दै भन्थे, सिमोन आफुलाई पुरुष झैं सम्झन्छे । आफ्नो उमेरका मध्यम वर्गीय केटीहरुको विवाहमा दिइने प्रचलित दाइजो दिन बाबुको आर्थिक हैसियत त्यति नभएकोले पनि उनले आफ्नो विवाहको सम्भावना न्यून रहेको अनुभव गरेकी थिइन् । बोभ्वा आजीवन नास्तिक थिइन् ।

उनले प्यारिसमा गणित र दर्शनशास्त्रको अध्ययन गरेकी थिइन् । सन् १९२८ मा डिग्रीको अध्ययन पूरा गरी सकेपछि सर्बोन युनिभर्सिटीमा उनले लीबनिजको अवधारणा (The concept of Leibniz) विषयक शोधपत्र प्रस्तुत गरी डिग्रीको प्रभाणपत्र लिएकी थिइन् । उनले इकोले नर्मल सुपेरियरमा दर्शनशास्त्रको अध्ययन गर्दा जाँ–पल सात्र्रसँग उनको भेट भएको थियो । शिक्षक शिक्षण प्राक्टिस गर्दा पनि उनीहरु दुबै एउटै स्कुलमा परेका थिए । परीक्षाफल प्रकाशित हुँदा जाँ–पल सात्र्र प्रथम र सिमोन द बोभ्वा दोश्रो भएकी थिइन् ।

सन् १९२९ देखि १९४३ सम्म सिमोनले प्यारिसमा लीसी लेभेल (उच्च माध्यामिक विद्यालयको तिन वर्षे कोर्ष) मा अध्यापन गरिन् । त्यसवेला उनी जाँ–पल सात्रसँग गहिरो सम्बन्धमा थिइन् । छोरीले पर पुरुषसँग यस्तो शंकास्पद सम्बन्ध जोडपछि जर्जेज बर्टाण्ड आगो भए । यो कुरा सात्रले बुझेपछि उनले बोभ्वासँग बिहेको प्रस्ताव राखे, तर उनले स्वीकार गरिनन् ।

ती दुबैको सम्बन्ध श्रीमान र श्रीमतीका बिचको जस्तै थियो, तर न त उनीहरु एउटै कोठामा लिभिङ टुगेदर जस्तो भएर बसे न बिहे नै गरे । सात्र्रले दुई वर्षको अनुबन्धमा सम्बन्ध जोडौँ न त भन्दा पनि बोभ्वाले मानिनन्, तर उनीहरुको यौन सम्बन्ध चाहिँ दम्पत्ती झैँ कायम थियो । सात्रको जीवन पर्यन्त दुबैको अनन्य सम्बन्ध कायम रह्यो । यस अन्तरङ्ग सम्बन्धलाई बोभ्वाले आफ्नो कृति दोश्रो लिङ्गी (The Second Sex)  मा वर्णन गरेकी छन् ।

सिमोन द बोभ्वाको पर पुरुषहरुसँगको अन्तरङ्ग सम्बन्धले कहिलेकाहिँ उनको बौद्धक व्यक्तित्व छायाँमा पथ्र्यो । बौद्धिक सम्मेलनहरुमा सात्र्रलाई श्रोता दीर्घाबाट बौद्धिक प्रश्नहरु सोधिन्थ्यो भने सिमोनलाई चाहिँ उनको वैयक्तिक जीवन बारे प्रश्न तेस्र्याइन्थ्यो । अमेरिकी लेखक नेल्सन अल्ग्रेन सिमोनका सबैभन्दा चर्चित प्रेमी थिए । सिमोनले उनलाई मेरा प्रिय पति समेत भनेकी थिइन् । सिमोन पुरुष र महिला दुबैसँग सम्बन्ध राख्थिन् भनिन्छ । नताली सोरोकीन नाउँ गरेकी १७ वर्षकी आफ्नै छात्रामाथि वाल यौन दुव्र्यवहार गर्ने बोभ्वालाई छात्राका बाबुले औपचारिक मुद्दा समेत दर्ता गराएका थिए । उनी जीवनभर अविवाहित नै रहिन् ।

सिमोन द बोभ्वाले अस्तित्ववाद र नारीवादी सिद्धान्तलाई महत्वपूर्ण प्रभाव पारेकी छन् । उनले उपन्यासको अतिरिक्त निबन्ध, दर्शनशास्त्र, आत्मसंस्मरण तथा समसामयिक सामाजिक विषयमा लेखहरु लेखेकी छन् । सन १९४९ मा लेखिएको उनको कृति दोस्रो लिङ्गी (The Second Sex)  बाट उनी प्रसिद्ध भएकी हुन् । यस कृतिमा उनले महिलाप्रतिको विभेद र शोषणको विस्तृत विश्लेषण गरेकी छन् । यसमा उनले समकालीन नारीवादको आधारभूत व्याख्या गरेकी छन् ।

उनी प्रसिद्ध हुनुका अन्य कारणहरुमा उनी बस्न आइन्  (She came to Stay, 1943) र द मन्दासिन्स (The Mandarins, 1954) जस्ता उनका उपन्यासहरु पनि हुन् । द मन्दारिन अमेरिकाली लेखक अल्ग्रेनलाई समर्पण गरिएको छ । यस कृतिको निम्ति सिमोन द बोभ्वालाई फ्रान्सको सर्वोच्च पुरस्कार प्रिक्स गोनकुर बाट सम्मान गरिएको थियो ।

जाँ–पल सात्र्रसँगको लामो प्रेम सम्बन्ध पनि उनलाई चर्चित बनाउने कारण बन्यो । उनको सिर्जना अस्तित्ववादी नीति (Existentialist Ethics, 1994) पनि उनको महत्वपूर्ण दार्शनिक योगदान हो ।

१४ अप्रिल १९८६ मा प्यारिसमा सिमोन द बोभ्वाको देहान्त भएको थियो ।

(लेखकको प्रकाशोन्मुख कृति विश्वका विख्यात साहित्यकारबाट)