कोरोना भाइरसबाट यसरी जाेगिन सकिन्छ

हालसालै चीनमा देखा परेको नोबेल कोरोना भाइरसले अहिले विश्वभर तरंग ल्याएको छ । चीनले भाइरस देखा परेको वुहान प्रान्तसँग अन्य ठाउँको आवागमन र आवतजावत नै रोकेर भाइरस नियन्त्रणको प्रयास थालेको छ । नयाँ कोरोना भाइरसको ‘जेनेटिक कोड’ विश्लेषणबाट यसले मान्छेमा संक्रमण गर्ने क्षमता अरू कोरोना भाइरसको तुलनामा धेरै भएको पत्ता लागेको छ । नोबेल नाम गरेकाे याे भाइरस कोरोना भाइरसको सातौ प्रकार भएको पुष्टि भएको छ ।

नोबेलकोरोना ‘सार्स’ जत्तिकै शक्तिशाली भएको बताइएको छ । सार्स धेरै खतरनाक कोरोना भाइरस हो । चीनमा सन् २००२ मा ८ हजारभन्दा बढी मान्छे यसबाट संक्रमित थिए । ७७४ जनाको मृत्यु भएको थियो । केही दिनयता चीनको वुहान प्रान्तमा कोरोना भाइरस संक्रमणको कारणले तीव्र गतिमा बिरामीमा निमोनिया देखिने र मृत्यु गराउने क्रम जारी छ । हालसम्म संसारभर ५८२ जनामा कोरोनाको संक्रमण देखिएको छ । जसमध्ये ५७१ जना चिनियाँ नागरिक रहेको विश्व स्वास्थ्य संगठनका स्वास्थ्य अधिकारीहरूले बताएका छन् । साथै कोरोनाको संक्रमणबाट हालसम्म १७ जनाको निधन भइसकेको छ । कति खतरा छ र के हो त यो भाइरस ?

के हो कोरोना भाइरस ?

कोरोना भाइरस भाइरसहरूको एक हिस्सा हो । चीनको वुहान शहरमा २०१९ को डिसेम्बरमा पहिलो पटक देखा परेको थियो । चिनियाँ अधिकारीहरूले सुरुमा भने भाइरल निमोनियाको प्रकोपलाई गम्भीर श्वासप्रश्वास सिन्ड्रोम ‘सार्स’ हो भन्ने सोचेका थिए । तर, अधिकारीहरूको अनुसन्धान अनुसार सार्स नभएर नोबेल कोरोनाभाइरस भन्ने पत्ता लगाएको छ । यसलाई माइक्रोस्कोपमा हेरेपछि भाइरस टाउकोमा क्राउन पहिरेको आकारमा देखा पर्दछ । त्यसैले यसको नाम कोरोना भाइरस राखिएको छ । कोरोना भाइरस सामान्यतया सामान्य चिसो लागे जस्तै श्वासप्रश्वास प्रणालीमा असहज हुने बिरामीका कारण हुन्छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनले सुरुमा जानकारी दिएअनुसार ‘मानवबाट मानवमा यो भाइरस निरन्तर सरेको पाइयो । मंगलबार नौ जनाको मृत्यु पछि चिनियाँ अधिकारीहरूले यो भाइरस एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सर्नसक्ने पुष्टि गरे । चीनमा देखिएको ‘नोबेल कोरोना भाइरस’ संसारमै पहिलो पटक देखिएको हो । नोबेलसँगै कोरोनो भाइरसका प्रकार पनि ७ पुगेको छ ।

विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार यो समूहको सुरुवात ३१ डिसेम्बर सन् २०१९ मा भएको थियो, जतिखेर संगठनको चाइना कन्ट्री अफिसलाई सूचित गरिएको थियो । प्रारम्भिक महामारीसम्बन्धी खोजअनुसार वुहानको समुद्री खाद्य बजारमा यो भाइरस देखिएको हो । चीनबाट सुरु भएको कोरोना भाइरस अहिले अमेरिकासम्म पुगिसकेको छ । हङकङ, थाइल्याण्ड लगायतका देशहरूमा तीव्र रूपले फैलिइरहेको छ । पछिल्लो तथ्यांकअनुसार कोरोनाबाट मृत्यु हुनेको संख्या १७ पुगेको छ । पछिल्लो अनुसन्धान अनुसार चीनको वुहानमा देखिएको नयाँ कोरोना भाइरस सर्पबाट मानिसमा सरेको पेकिङ्ग जर्नल अफ मेडिकल भाइरोलोजीमा प्रकाशित भएको छ ।

कोरोना भाइरसका प्रकार

संसारभर ६ प्रकारका कोरोना भाइरस देखा परेका थिए । तर यस वर्ष देखिएको कोरोना भाइरससहित उक्त भाइरसको संख्या ७ पुगेको छ । कोरोना भाइरसका प्रकार निम्नअनुसार छन् ।
१. २२९ इ– अल्फा कोरोनाभाइरस
२. एनएल ६३– अल्फा कोरोनाभाइरस
३. ओसी ४३– बेटा कोरोनाभाइरस
४. एचकेयु १– बेटा कोरोनाभाइरस
५. मेर्स कोरोनाभाइरस
६. सार्स कोरोनाभाइरस
७ नोबेल कोरोनाभाइरस

कोरोनाभाइरस ऊँट, सर्प लगायतका जनावरहरूको विभिन्न किसिमका प्रजातिहरूमा सामान्य हुन्छन् । कोरोना भाइरस विरलै विकसित हुुन्छन् र मानवलाई संक्रमित गर्न सक्छन् । उदाहरणका रूपमा ७ वटा कोरोना भाइरसमध्ये अहिलेसम्म सार्स, मेर्स र नोबेल मात्र मानवमा फैलिएको छ ।

धेरैजसो कोरोनाभाइरसले जनावरहरूलाई संक्रमित गर्छन् तर मानिसहरूलाई तीन प्रकारका कोरोनाभाइरस देखिएकाले अन्य कोरोनाभाइरस सम्भावित रूपमा विकसित हुन सक्छ र मानवमा फैलिन सक्छ । त्यसैले सचेत हुनुु आवश्यक छ ।

कोरोना भाइरसको संक्रमण भएपछि देखिने लक्षणहरू

सार्सको तुलनामा लक्षणहरू कम आक्रामक देखिन्छन्, र विज्ञहरू भन्छन् मर्नेहरूको संख्या अपेक्षाकृत अझै कम छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार कोरोनाभाइरसको शुरुको अवस्थामा ज्वरो, थकान, घाँटी दुखाइ र सुख्खा खोकी लाग्छ । तर जब बिरामी बढ्दै जान्छ, बिरामीहरूलाई सास फेर्न गाह«ो हुन सक्छ । यी लक्षणहरू धेरै अन्य श्वास रोगसमान छन् ।
अधिकारीहरूलाई यस भाइरस नियन्त्रण गर्न कठिनाइ भइरहेको छ । युएन स्वास्थ्य एजेन्सीका अनुसार केही बिरामीहरूको छातीको स्क्यानमा फोक्सो फुलेको र तरल पदार्थले भरिएको देखिएको छ । कोरोनाभाइरस मानव प्रतिरक्षा प्रणालीबाट बच्न प्रभावी छन्, त्यसैले उपचार गर्न गाह«ो छ ।
कोरोना एक श्वासप्रश्वाससम्बन्धी सरुवा रोग भएकोले यस्तै खालको लक्षण देखिने इपिडियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका वरिष्ट मेडिकल सुपरटेण्डेण्ट डा. हेमन्त चन्द्र ओझा बताउँछन् । नाकबाट पानी बग्नु, टाउको दुखाइ, घाँटी दुख्नु, सुरूमा ज्वरो आउने तथा खोकी लाग्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, टाउको, जीउ दुख्ने आदि यसका मुख्य लक्षण हुन् ।

जोगिने उपाय

कोरोनाभाइरसको संक्रमण भएपछि श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोगको लक्षण देखिने भएकाले व्यक्तिगत सरसफाइमा नै ध्यान दिनुपर्ने इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका वरिष्ठ मेडिकल सुपरटेन्डेन्ट डा हेमन्त चन्द्र ओझा बताउँछन् । रोग लाग्नबाट बच्न निम्नानुसारको उपाय अपनाउन उनको सुझाव छ ।

नियमित रूपमा हात सफा गर्ने ।
खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा रुमालले मुख छोप्ने ।
मासु र अण्डा राम्रोसँग पकाएर खाने ।
कोरोना भाइरस लागेको लक्षण देखिएका मानिसदेखि टाढा बस्ने ।
पशुपन्छी तथा जनावरबाट टाढा रहने ।
भिडभाडमा सकेसम्म नजाने ।
चिसोबाट बच्ने ।
आराम गर्ने ।
तातो झोल खाने ।

संक्रमण रोक्न के के गरिँदै छ त ?

नेपाल घातक रोगको प्रसारणमा उच्च जोखिममा छ । किनभने चीनबाट भित्रने पर्यटकहरूको संख्या धेरै छ । कोरोना भाइरसको नयाँ सम्भावित प्रसारको बारेमा विश्व स्वास्थ्य संगठनको चेतावनीपछि नेपाल स्वास्थ्य र जनसंख्या मन्त्रालयले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय एयरपोर्टको स्वास्थ्य डेस्कमा एक डाक्टर, दुई प्यारामेडिक र दुई स्टाफ नर्स नियुक्त गरेको छ । साथै चीनसँग जोडिएका सबै नाकामा पनि हेल्थ हेस्क सञ्चालनमा ल्याइएको इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका वरिष्ठ मेडिकल सुपरटेन्डेन्ट डा. हेमन्त चन्द्र ओझाले बताए । उनका अनुसार नेपालमा कुनै पनि संक्रमण नदेखिएको भए पनि सतर्कता अपनाइएको छ । नेपालमा विश्व स्वास्थ्य संगठनबाट स्वीकृतप्राप्त टेस्ट ल्याव नभएकाले नेपालमा लक्षण देखिए त्यसको नमुना परीक्षणको लागि हङकङ पठाउनुपर्ने अवस्था छ ।

सम्बन्धित समाचारहरु