#COVID19जम्मा संक्रमितमृत्युहाल बिरामीहरुनिको भएका
विश्व1119727852919743252316342850
नेपाल152593290846143

टुँडिखेलमा साकेला उधौलीको रौनक यस्तो

g[To k|:t't ub}{ ls/fFt ;d'bfosf dlxnf sf7df8f}Fsf] 6'Fl8v]ndf zlgaf/ cfof]lht ls/fFt /fO{x?sf] ;fs]nf pwf}nL kj{sf cj;/df g[To k|:t't ub}{ ls/fFt ;d'bfosf dlxnf . tl:a/ Mk|bLk/fh jGt,/f;;

काठमाडौँ

छिटको फरिया, मखमली चौबन्दी चोलीमा सजिएर टुँडिखेलमा कम्मर मर्काउँदै (सिली नाच्दै) थिइन् खोटाङ सिमपानीकी कल्पना राई । शिरमा श्रीबन्दी, श्रीफूल अनि चेप्टे सुन, नाकैमा ढुङ्ग्री कानमा बुलाकीले चटक्क परेकी कल्पना बेहुली झैँ सिँगारिएकी थिइन् । ढाकाको सल, फुर्का, कम्मरमा पोटुकी, सुर्केथैली, खुर्मी हारी र पैसाको माला पहिरिएकी उनी सेलीब्रेटीका रुपमा सञ्चारमाध्यमलाई अन्तर्वार्ता दिन व्यस्त देखिन्थिन् ।

कल्पनाजस्तै पहिरनमा ठाट्टिएकी उदयपुर कटारीकी चमेना राई पनि आफ्नो पोशाकप्रति निकै गर्व गर्दै थिइन् । किराँती परम्परागत वेषभूषामा सजिएकी यी प्रतिनिधि पात्र मात्र हैन शनिबार टुँडिखेलमा साकेला उधौली चाड मनाउन जम्मा भएका किराँती समुदायका बालक, युवादेखि वृद्धसम्ममा उल्लासको रौनक छाएको थियो । वर्षमा दुईपटक भएपनि आफ्नो परम्परागत पोशाकमा सजिएर साथीभाइसँग भेटघाट र सुखदुःख आदानप्रदान गर्न पाएकामा सबैका मुहारमा उमङ्ग छाएको थियो ।

यस्तो माहोल जुटाइदिएको हो किराँतको महान चाड ‘साकेला उधौली–५०७८’ ले । किराँत राई यायोक्खा काठमाडौँले शनिबार टुँडिखेलमा आयोजना गरेको कार्यक्रममा राजधानीसँगै देशभरबाट जम्मा भएका किराँत समुदायको दरिलो जमघट थियो । “सधैं लगाउन गाह्रो छ, एक दिन भए पनि आफ्नो पहिरनमा सजिन पाउँदा र साथीसङ्गीसँग भेटघाट गर्न पाउँदा धेरै गर्वको अनुभूति भएको छ”, चमेनाले भन्नुभयो ।

कल्पनालाई पनि आफ्नो पहिचानमा प्रस्तुत हुन पाउँदा गौरव लागेको रहेछ । उहाँले भन्नुभयो, “ वर्षमा दुईपटक यसरी आफ्नो पहिचानको भेषमा उपस्थित भएर साथीभाइबीच मनोरञ्जन गरिन्छ, युवा पुस्ताले आफ्नो संस्कृति र रहनसहनलाई भुल्न हुँदैन ।”

खाढीको कोट दौरासुरुवाल, ढाका टोली, फुर्का अनि कम्बरमा खुकुरी भिरेका भोजपुर छिनामुखुका अशोक राई सिली नाच्न हतारिँदै हुनुहुन्थ्यो । चाड मनाउनै काठमाडौँ आएको बताउने उहाँले संस्कृति र पहिचानसँग घुलमिल हुन पाउँदा हर्षित भएको सुनाउनुभयो ।

मानव सभ्यतादेखि वर्तमान सययमा सम्पूर्ण समाजमा घटेका घटनालाई साकेला सिली छारा नाचेर प्रस्तुत गर्नु नै साकेला सिली हो । यसमा सिकार खेल्नेदेखि कृषि उत्पादनको युग, उद्योग उत्पादन हुँदै वर्तमान युगमा लुगा लगाएर नक्कल झक्कल आदिलाई नाचद्वारा झल्काइन्छ ।

किराँत मात्र हैन, अन्य समुदायका मानिसको पनि उत्तिकै भीड देखिन्थ्यो । किराँती समुदायको खानाका विभिन्न परिकार, पहिरनका वस्तु आदिका कक्षमा निकै भीड लागेको थियो ।

टुँडिखेलमा किराँती पहिरनमा विभिन्न समूह बनाएर साकेला नाच्नेको निकै रौनक थियो । परिवार, आफन्त र साथीभाइका साथ कार्यक्रममा पुगेका केही नाच्नमा व्यस्त थिए भने केही खानपिनमा रमाइरहेका थिए । वि.सं २०४५ देखि किराँती समुदायले काठमाडौँमा जम्मा भएर साकेला मनाउँदै आएका छन् ।

किराँत समुदायका जानकार एवं सैन्यविद् इन्द्रजीत राईले बालीनाली भित्र्याएको सन्दर्भमा उधौलीमा किराँत समुदायले महान् चाडका रुपमा मान्दै आएको बताउनुभयो । किराँत राई यायोक्खा काठमाडौँका सचिव अशोक राईका अनुसार किराँती समुदायले परम्परागत कला, संस्कृति, वेषभूषाको संरक्षण र प्रवद्र्धनका लागि वर्षमा दुईपटक टुँडिखेलमा जम्मा भएर साकेला चाड मनाइँदै आइएको छ ।

प्रदेश नं १ का मुख्यमन्त्री शेरधन राईले किराँतीको मुख्य देवता तीन चुलामा आगो बाली सुम्निमा र पारूहाङको तस्बीरमा माल्यार्पण गरेर उद्घाटन गर्नुभएको साकेला उधौली नाच साकेला थानमा गोलाकार भएर नाच प्रस्तुत गरिएको थियो । मुख्यमन्त्री राईसहित किराँती समुदायका अगुवा, सांसद, कलाकार आदिको उपस्थित रहेको थियो ।

सो अवसरमा मुख्यमन्त्री राईले भूमि पूजक किराँती समुदायले हर्षोल्लासका साथ मनाउने साकेला सांस्कृतिक चाडको आफ्नै गरिमा र महत्व रहेको उल्लेख सामाजिक सद्भाव, एकता र भाइचारा अभिवृद्धिमा साकेलाको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको बताउनुभयो । मुलुक परिवर्तनका लागि रामप्रसाद राई, नारदमणि थुलुङ, रन्तकुमार राई आदि किराँती योद्धाको अथक योगदान रहेको बताउँदै ऐतिहासिक सांस्कृतिक किराँती धरोहर र सम्पदाको संरक्षण प्रवद्र्धनमा सबै एकजुट भएर लाग्नु पर्नेमा जोड दिनुभयो ।
रासस

सम्बन्धित समाचारहरु

ताजा समाचार