प्रदेशप्रदेश ३राष्ट्रियसमाचार

चाकुले मग्मगायो टोखा, व्यवसायीलाई भ्याईनभ्याई (फोटोफिचर)

(सुजाता मुखिया)

तपाई यतिबेला काठमाडौंको टोखा पुग्नु भयो भने एउटा छुट्टै प्रकारको मिठो बास्नाले तपाईको ध्यान तान्छ । त्यो बास्ना माघेसंक्रान्तिको विशेष परिकार चाकुको हो ।

मिठो बास्नाले मग्मगाईरहेको टोखा चाकुको लागि प्रसिद्ध मानिन्छ । यहाँका स्थानीयलाई अहिले चाकु, खुवा र तिलको लड्डु बनाउन भ्याईनभ्याई छ । तिनै मध्येका एक हुन् व्यवसायी हंशराज श्रेष्ठ । उनी बिहान साढे ४ बजेदेखि राती ९ बजेसम्म निरन्तर चाकुसँग खेल्छन् । यो उनको एक दिनको दैनिकी होईन । उनी मंसिरदेखि अहिलेसम्म यस्तै दैनिकी बिताईरहेका छन् । जाडो मौसममा पनि उनीहरु पसिनाले असिनपसिन भएर चाकु बनाईरहेका छन् ।

नेवार समुदायले मनाउने खाने योमरी पुन्ही पर्वमा खाने परिकार योमरीमा चाकु राख्ने चलन छ । त्यसकारण व्यवसायीले यही पर्वलाई लक्षित गरेर चाकु बनाउन थाल्ने गरेको श्रेष्ठले बताए । यतिबेला श्रेष्ठले दैनिक ५ सय केजी सम्म चाकु बनाउने गर्छन् । यो उनको पुख्र्यौली पेशा पनि हो । प्रतिस्प्रधात्मक बजार भएकाले पहिले जस्तो सजिलोन भएको बताउँदै उनले भने, –“यो हाम्रो पुख्र्यौली पेशा हो त्यसैले निरन्तरता दिएका छौ ।” उनले पहिलोको तुलनामा अहिले बजार पाउन मुस्किल परेको बताए । यतिबेला उनीहले बनाएको चाकुको मुल्य प्रति दुई सय ग्रामको ३५ रुपैंया रहेको छ ।

चाकुको व्यापार विशेषगरी जाडो महिनामा मात्र हुने भएकोले उनी मसिंरदेखि माघसम्म मात्र बनाउछन् । अरुबेला उनी जस्तै अन्य चाकु व्यवसायी पनि फुसर्दिला हुन्छन् । त्यो समयमा उनीहरु खेतीपाती लगायतका अन्य काम गर्छन् ।

कसरी बनाइन्छ चाकु ?

चाकु सख्खरबाट बनाईन्छ । सबैभन्दा सख्खरलाई थोरै पानीमा राखेर पगालिन्छ । पगाल्दा डढ्ने सम्भावना रहन्छ त्यसैले यसलाई चलाईरहनु पर्छ । त्यसपछि करिव एक घन्टा पकाउनुपर्छ । सख्खर गाढा रंगको भएपछि माटोको भाडामा खन्याएर एकछिन सेलाउन दिनुपर्छ ।
सेलाएपछि त्यसलाई बाट्नुपर्छ । बाट्दा रंग पहँेलो नभइन्जेलसम्म बाट्नुपर्छ ।

चाकु बाट्दाको दृश्य हेर्न निकै रमाईलो लाग्छ तर काम गर्नेलाई भने निकै गाह्रो हुन्छ । पहँेलो रंगको भएपछि स्वादमा मिठो र हेर्दा पनि राम्रो हुन्छ । विभिन्न आकार र तौल अनुसार बनाएर त्यसमा नरिवल, खरबुजाको बिँया अथवा आफ्नो स्वाद अनुसार बदाम काजु राखेर खान सकिन्छ ।

चाकुको महत्व 

चाकु नेवारी शब्द हो । यसको अर्थ मिठो भन्ने हुन्छ । माघे संक्रान्तिको विशेष परिकार हो चाकु । उखुलाई पेलेर बनेको सख्खरलाई पगालेर चाकु बनाईन्छ । उखुबाट बनेको चिनीले स्वास्थ्यलाई हानी गर्ने भए पनि चाकुले गर्दैन । स्वास्थ्यको दृष्टिकोणले पनि चाकु राम्रो मानिन्छ । यस दिन तरुल एंव कन्दमुुल, घिउ, फुलौरा, खिचडी, तिलको लड्डु खाने गरिन्छ ।

यि खानपान र माघे संक्रान्ति परिपुरक हुन् । मानव स्वास्थ्यको लागि पनि यसको महत्व बिशिष्ट छ । जाडो याममा शरिरलाई न्यानो दिलाउन यो खानपानहरु उपयोगी र अत्यावश्यक हुन्छ । बच्चाहरु, बुढाबुढी र बिशेषगरी सुत्केरी महिलाहरुको लागि फाइदाजनक मानिन्छ । चाकुको सेवनले चिसो लाग्नबाट बचाउने र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने भएकोले पनि जाडो मौसममा चाकु खाने चलन छ ।

Comment here

CLOSE THIS

SKIP THIS

SKIP THIS

SKIP THIS

SKIP THIS