पाँचथर सामूहिक हत्या प्रकरणजस्ता अपराधिक घटना कसरी कम गर्ने ?

गोपाल ढकाल (मनोविद्) ।

सोमबार राति पाँचथरमा दुई परिवारका ९ जनाको विभत्स हत्या भयो । पछिल्लो समय यस्ता खाले घटना बढ्दै गएका छन् । समाजमा हत्या, हिंसा, बलात्कारजस्ता जघन्य अपराधका घटना हुनुका पछाडि धेरै तत्वहरुले प्रभाब पारेको हुन्छ ।

यसको पछाडिको एउटा कारण व्यक्तिगत र समाजको मनोविज्ञान पनि हो । व्यक्ति मानसिक रुपमा अस्वस्थ हुँदा तथा समाज पनि सामाजिक रुपमा अस्वस्थ हुँदा यस्ता घटनाहरु हुने गर्दछन । यसरी हेर्दा यस्ता घटनाको पछाडि समाज र व्यक्ति दुवैको हात हुन सक्छ ।

समाजले अन्याय गर्दा, न्याय निसाफ नपाउँदा, विभेद, भेदभाव, दमन, छुवाछुत, हेला, अपमान, छान्छना, लाउँदा, व्यक्तिको अधिकारलाई कुण्ठित गर्न खोज्दा यसबाट निरास व्यक्तिले प्रतिशोध स्वरुप अपराध गर्न सक्छ छ । कतिपय अवस्थामा व्यक्तिमा भएको मनोवैज्ञानिक तथा मानसिक रोगका कारण पनि अपराधका घटनाहरु भईरहेका हुन्छन् ।

व्यक्तित्व सम्बन्धि समस्या (समाज विरोधी व्यक्तित्व र साईकोपाथ), कडा खालको मानसिक समस्या (सिजोफ्रेनिया) हुँदा हेलुसिनेसनका कारण, पेरोनोबाईड सिज‍ोफ्रेनियामा शंकाका कारण, मेनिया हुँदा आबेग र उन्मादका कारण, जाड रक्सी (लागू पदार्थ) सेवनका कारण निर्णय गर्ने क्षमता गुम्दा तथा आवेगमा आउँदा, सानो सानो कुरामा पनि ज्यादै नै रिस उठने मानसिक रोग ( intermittent explosive disorder) का कारणले पनि कसैले अपराधका घटनाहरु घटाई रहेको हुन्छ ।

सामाजिक न्याय निसाफ, मानव अधिकार आदिको प्रत्याभुति गर्दै स्वच्छ र स्वस्थ समाज निर्माण गर्ने र मानसिक एवं मनोवैज्ञानिक रुपमा रोगि व्यक्तिको बेलैमा उपचार गर्ने हो भने अपराधका घटनाहरुलाई घट्न नै नदिने वा धेरै हद सम्म कम गर्न सकिन्छ ।

के मानसिक रोगी हिंसात्मक र डरलाग्दा नै हुन्छन् ?

‘अपराध गर्न पाउँदा मनोरोगीहरु एकदमै खुशी हुन्छन्’