पश्चिम सुर्खेतको बड्डीचौर-खम्बागाडे-विद्यापुर-बल्दे सडक ट्रयाक खुलेको २९ वर्षसम्म सडक लथालिङ्ग थियो।  पानी पर्दा हिलाम्मे र घाम लाग्दा धुलाम्मे हुँदा पश्चिम सुर्खेतवासीलाई निकै सास्ती हुन्थ्यो। बिरामी र गर्भवती महिलालाई निकै जोखिम थियो।

सुर्खेत पश्चिमका नागरिकको लाइफ लाइनका रूपमा रहेको सडक खण्डलाई पक्की बनाउने हरेक पटक चुनावी नारा बन्थ्यो। तर चुनाव सकिएपछि कहिल्यै टालो नफेरेको उक्त सडक खण्ड २९ वर्षपछि स्तरोन्नतिको काम सुरु भएपछि पश्चिम सुर्खेतवासी नागरिकमा खुसीयाली छाएको छ।

चौकुने गाउँपालिका-२ का ६५ वर्षीय मानबहादुर बडुवाल सडक सुधार हुँदा निकै खुसी छन्। हिँड्नै मुस्किल हुने सडकको स्तरोन्नति हुन थालेपछि अब दुःखका दिन सकिने उनको आशा छ। “यहाँका नागरिक बिग्रँदो अवस्थाका कारण वर्षात्अगावै घरायसी सामानको जोहो मिलाउँथे। सडक पक्की बनेपछि त्यो अवस्था सकिनेछ”, उनले भने।

मदन भण्डारी राजमार्गअन्तर्गत पश्चिम सुर्खेतको ४५ किलोमिटरको सडकलाई तीन खण्डमा विभाजन गरी हाल तीव्रगतिले काम भइरहेको छ। तीन खण्डमध्ये बड्डीचौर-खम्बागाडे र विद्यापुर-बल्दे सडकखण्डको निर्माण सम्झौता भई तीव्रगतिले काम भइरहेको छ भने खम्बागाडे-विद्यापुर सडकखण्डको काम सुरु हुँदैछ।

राजमार्गको तीन खण्डमध्ये दुई वटा खण्डमा मदन भण्डारी राजमार्गले र एक खण्डमा कर्णाली प्रदेश सरकारले काम गर्दै छ। बाँकी खण्ड बल्देबाट लगामसम्मको प्रारम्भिक वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (आइइई) स्वीकृत भइसकेको छ भने लगामबाट कर्णाली सडकखण्डको आइइई स्वीकृतको चरणमा रहेको मदन भण्डारी राजमार्ग योजना कार्यालय सुर्खेतका प्रमुख शम्भुप्रसाद आचार्यले बताउँछन्।

उनका अनुसार सडक निर्माणमा पश्चिम सुर्खेतवासीदेखि जनप्रतिनिधिहरूको समेत साथ रहेकाले अब सम्झौता मितिभित्रै सडक निर्माण हुनेछन्। जग्गा मुआब्जाका लागि घर टहराको लगत लिने काम भइरहेको उनले बताए।

हाल तीनवटै सडक खण्डमा वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन (इआइए) लगायतका काम सम्पन्न भइसकेका छन्। मध्य पहाडी राजमार्ग र पूर्व-पश्चिम राजमार्गको बीचमा बन्दै गरेको मदन भण्डारी राजमार्गले नेपालको पूर्वबाट पश्चिमसम्मका चुरे आसपासका क्षेत्रलाई समेटेको छ।

बड्डीचौरबाट खम्बा गाडेसम्मको १३ किलोमिटर सडक तीन वटा मोटरेबल पुल निर्माण सम्झौता भई अघि बढेका छन्। हाल यो सडकखण्डको १५ प्रतिशत भौतिक प्रगति भएको छ। हाल उक्त खण्डमा नाला निर्माण, ग्याबिन,कल्भर्टलगायतका काम भइरहेको छ।

यसै खण्डमा पुनः निर्माणको काम सडक डिभिजन कार्यालय सुर्खेतले गरेको छ। यो सडक खण्डमा सात किलोमिटर जङ्गल क्षेत्र छ। तर समयमा रुख कटान आदेश नआउँदा काममा ढिलाइ हुने गरेको छ।

यसका लागि कर्णाली प्रदेश सरकारले रु. ४२ करोड बजेट विनियोजन गरेको छ। विसं २०७९ देखि काम सुरु भएको उक्त खण्डमा २०८१ असार १५ गतेसम्म काम सम्पन्न गर्नुपर्नेछ।

खम्बागाडेबाट विद्यापुरसम्मको १० किलोमिटर सडकखण्डको काम भने अघि बढ्न सकेको छैन। सडक निर्माणका लागि ठेक्का व्यवस्थापन गरिँदै छ भने बहु वर्षीय स्रोत सुनिश्चितताका लागि प्रक्रिया अघि बढेको आयोजना प्रमुख आचार्यले बताए।

विद्यापुरबाट बल्देसम्मको सडक खण्ड २२ किलोमिटर छ। यो सडक खण्ड ठेक्का व्यवस्थापन भई हाल निर्माणको काम तीव्रगतिमा भइरहेको छ। सम्झौताअनुसार २०७९ फागुन १७ गतेदेखि सुरु भएको २२ किलोमिटर सडकखण्डको काम २०८२ फागुन १६ गतेसम्म सम्पन्न गरिसक्नु पर्नेछ। राजमार्ग क्षेत्रमा पर्ने रुख कटानको कानुनी प्रक्रिया पूरा भएपछि विस्तृत काम अघि बढ्ने आयोजना कार्यालयले जनाएको छ।

भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात राज्यमन्त्री नन्दा चपाईँले निर्धारित मितिमै काम सम्पन्न गर्ने बताए। “अनेक समस्याबीच पनि कामको रफ्तार देख्दा निकै खुसी लाग्यो। अहिले ठेकेदारप्रति गुनासो गर्ने ठाउँ छैन”, उनले भने, “सडक निर्माण समयमै सम्पन्न गर्न सबैले सहयोग गरौँ।” समयमै काम सम्पन्न गर्न र रुख कटानका लागि आवश्यक पहल गर्ने मन्त्री चपाईँले आश्वासन दिए।

सडककै कारण अहिले पश्चिम सुर्खेतका किसानले उत्पादन गरेको दूध र तरकारी बजारमा बेच्नका लागि महिलाले पैदल नै बजारसम्म पुगेर बेचेर फर्कनुपर्ने बाध्यता छ। बिहानको झिसमिसेमै पैदल हिँडेर स्थानीय बजारमा दूध र तरकारी बेच्न जाने महिला साँझ मात्रै घर फर्किनुपर्ने बाध्यता छ।

सडक स्तरोन्नति भएपछि उत्पादित वस्तु बेचेर ग्रामीण क्षेत्रका किसानको आयआर्जनमा वृद्धि हुने चौकुने गाउँपालिकाका अध्यक्ष खड्क विक (विवश)ले बताए। उनले भने, “सडक स्तरोन्नतिपछि ढुवानीका साधन पनि बारीबारीमै पुग्नेछन्। कुहिएर जाने तरकारी बजारमा पुग्नेछ। कृषकले आफ्ना वस्तु सजिलै बजार पुर्‍याउने अवस्था आउनेछ। किसानको उत्पादन गाउँमै राम्रो मूल्यमा बिक्री हुनेछ।” सडक सञ्जालले आम मानिसलाई करेसाबारीमा फलेका तरकारी होस् या खेतबारीमा फलेको अन्न, बजार पुर्‍याउन सहज बनाउनेछ।