काठमाडौं । २०३० को फिफा विश्वकप ५ देशहरूमा आयोजना हुनेछ, जसमा युरोप र अफ्रिकाका मुख्य आयोजक देशहरूमा प्रतियोगिता सर्नुअघि दक्षिण अमेरिकामा उद्घाटन खेलहरू हुनेछन्।
यो अद्वितीय ढाँचाले फिफालाई उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वेमा शतवार्षिकी खेलहरूसहित प्रतियोगिताको १०० औं वार्षिकोत्सव मनाउन अनुमति दिनेछ। फिफाको प्रस्तावित तालिका अनुसार, जुन ८ र ९ मा उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वेमा शतवार्षिकी खेलहरू हुनेछन्, त्यसपछि जुन १३ र १४ मा मोरक्को, पोर्चुगल र स्पेनमा उद्घाटन खेलहरू हुनेछन्।
फिफाले पूर्ण खेल तालिका अझै पुष्टि नगरेको भए तापनि विश्वकपको फाइनल जुलाई २१ मा खेलिने अपेक्षा गरिएको छ। स्पेन, पोर्चुगल र मोरक्कोले प्रतियोगिताको अधिकांश खेलहरू आयोजना गर्नेछन्। प्रतियोगिताको १०० औं वार्षिकोत्सव मनाउन, बाँकी खेलहरू तीन मुख्य आयोजक राष्ट्रहरूमा सर्नु अघि उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वेले उद्घाटन-चरणको एक-एक खेल खेलाउनेछन्।
फिफाका अनुसार, उरुग्वेले सन् १९३० मा पहिलो विश्वकप आयोजना गरेको सम्मानस्वरूप एउटा खेल आयोजना गर्नेछ भने अर्जेन्टिनाको खेलले सो प्रतियोगितामा उपविजेताको रूपमा रहेको यसको भूमिकालाई कदर गर्नेछ। त्यस समयमा अस्तित्वमा रहेको एक मात्र महादेशीय फुटबल महासंघ, कन्मेबोलको घर भएको नाताले पाराग्वे पनि एउटा खेल आयोजना गर्नेछ।
यो प्रतियोगिता ६ वटा देशमा आयोजना हुने पहिलो पुरुष विश्वकप बन्नेछ।आयोजकको हैसियतमा स्वतः छनोटमार्फत ६ वटा देशले २०३० को फिफा विश्वकपमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गरिसकेका छन्।ती देशहरूमा प्रतियोगिताका तीन मुख्य सह-आयोजक स्पेन, पोर्चुगल र मोरक्को, साथै उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वे रहेका छन्।
बाँकी ४२ स्थानहरू आगामी वर्षहरूमा फिफाका महादेशीय छनोट प्रतियोगिताहरूमार्फत तय गरिनेछन्। दक्षिण अमेरिकामा हुने तीन खेलमा सहभागी हुने टोलीहरूलाई उनीहरूको अर्को समूह चरणको खेलअघि यात्रा गर्न, आराम गर्न र तयारी गर्न अतिरिक्त समय दिइनेछ।
जुन ८ र ९ मा हुने शतवार्षिकी खेलहरूपछि, मुख्य उद्घाटन समारोह र मोरक्को, पोर्चुगल र स्पेनमा हुने पहिलो खेलहरू जुन १३ र १४ मा हुने अपेक्षा गरिएको छ।
उरुग्वे, अर्जेन्टिना र पाराग्वे सम्मिलित समूहका बाँकी टोलीहरूले जुन १५ र १६ मा आफ्नो अभियान सुरु गर्नेछन्। ती समूहहरूमा दोस्रो चरणका खेलहरू जुन २१ र २२ का लागि तय गरिएको छ।
फिफाले सम्पूर्ण क्यालेन्डर सार्वजनिक गर्न अझै बाँकी छ। २०३० को फिफा विश्वकपमा हाल ४८ टोलीहरू सहभागी हुने तय गरिएको छ, जुन संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा भएको २०२६ को प्रतियोगितामा सुरु भएको ढाँचा हो।
यद्यपि, फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले नियामक निकायले प्रतियोगितालाई ६४ टोलीमा विस्तार गर्ने प्रस्तावको परीक्षण गर्ने बताएका छन्।
स्विस मिडिया आउटलेट ‘ब्लुविन’ सँग कुरा गर्दै, इन्फान्टिनोले ४८ टोलीको ढाँचालाई ‘भव्य सफलता’ को रूपमा वर्णन गरे र यसले धेरै देशहरूलाई उच्चतम स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्ने अवसर दिएको र खेललाई विश्वव्यापी रूपमा बढाउन मद्दत गरेको बताए।
२०२६ को विश्वकपमा साना फुटबल राष्ट्रहरूको प्रदर्शनलाई औंल्याउँदै उनले व्यापक सहभागिताले खेललाई फाइदा पुग्ने तर्क गरे। प्रतियोगिता अन्ततः ६४ टोलीमा विस्तार हुन सक्छ कि भनेर सोधिएको प्रश्नमा इन्फान्टिनोले सो प्रस्तावमाथि ‘परीक्षण र छलफल गरिने’ बताए।
फिफा विश्वकप सन् १९२४ र १९२८ को ओलम्पिक खेलहरूमा पुरुष फुटबल प्रतियोगिताहरूको सफलतापछि सिर्जना गरिएको थियो, जसका दुवै उपाधि उरुग्वेले जितेको थियो। त्यस समयमा ओलम्पिकमा फुटबलको आयोजना अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी (आईओसी) ले गर्थ्यो, जसले गर्दा फिफालाई राष्ट्रिय टोलीहरूका लागि आफ्नै प्रतियोगिता बनाउन प्रेरित गर्यो।
फिफाका अनुसार, पेरिसमा भएको १९२४ को ओलम्पिक फाइनलमा उरुग्वेले स्विट्जरल्याण्डलाई ३-० ले हराएर स्वर्ण पदक जित्दा लगभग ५० हजार दर्शक उपस्थित थिए।
चार वर्षपछि, उरुग्वेले अर्जेन्टिनालाई २-१ ले हराउँदै आफ्नो उपाधि रक्षा गर्यो, जसले फिफालाई एउटा स्वतन्त्र विश्वकप सफल हुन सक्छ भनेर विश्वस्त गराउन मद्दत गर्यो। मे १९२८ मा, फिफाले पहिलो विश्वकपको योजनालाई अनुमोदन गर्यो र उरुग्वेलाई आयोजकको रूपमा छनोट गर्यो।
उक्त देशले अघिल्ला दुई ओलम्पिक उपाधि जितेको थियो र सन् १९३० मा आफ्नो स्वतन्त्रताको शतवार्षिकी मनाउँदै थियो। पहिलो विश्वकप जुलाई १९३० मा आयोजना भएको थियो, जसमा १३ टोलीहरूले प्रतिस्पर्धा गरेका थिए।
थुप्रै युरोपेली राष्ट्रहरू पानीजहाजबाट उरुग्वे गएका थिए र आयोजकले मोन्टेभिडियोको ‘एस्तादियो सेन्तेनारियो’ मा भएको फाइनलमा अर्जेन्टिनालाई ४-२ ले हराउँदै पहिलो पुरुष विश्व च्याम्पियन बन्यो।
त्यसयता प्रतियोगिताको उल्लेख्य रूपमा विस्तार भएको छ । जुन १९३० मा १३ टोलीबाट बढेर १९९८ मा ३२ र २०२६ मा ४८ टोली पुगेको छ। २०३० को संस्करणले पहिलो विश्वकपदेखिको १०० वर्ष मनाउनेछ र छवटा देश र तीन महादेशमा खेलिने पहिलो पुरुष प्रतियोगिता बन्नेछ।
त्यसपछिको पुरुष फिफा विश्वकप सन् २०३४ मा आयोजना हुनेछ र साउदी अरेबियाले यसको आयोजना गर्नेछ। डिसेम्बर २०२४ मा साउदी अरेबियाले मात्र दाबी पेस गरेपछि फिफाले उक्त देशलाई आयोजकको रूपमा पुष्टि गरेको थियो।
छवटा देश र तीन महादेशमा खेलिने २०३० का खेलहरू भन्दा फरक, २०३४ को विश्वकप एकल आयोजक राष्ट्रद्वारा आयोजना गरिनेछ। फिफाले प्रतियोगिताको मिति वा खेल तालिका भने घोषणा गर्न अझै बाँकी छ। (अलजजिरामा प्रकाशित एलिजाबेथ मेलिमोपोलसको सामग्री ।)
