काठमाडौं । अर्थमन्त्री बर्षमान पुन ‘अनन्त’ले आफूलाई तथ्यमा आधारित भएर नै बजेट आएको जस्तो लागेको बताएका छन्।

नेपाल आर्थिक पत्रकार संघ (नाफिज) ले बिहीबार काठमाडौंमा आयोजना गरेको आगामी आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को बजेटमाथिको छलफल कार्यक्रममा उनले आफूलाई तथ्यमा आधारित भएर नै बजेट आएको जस्तो लागेको बताएका हुन्।

‘बजेट अलिअलि आलोचना त आउनुपर्छ भन्ने लागेको थियो। केही ठाउँबाट आलोचनापनि आयो। त्यसमा पनि म खुशी नै छु,’ उनले भने, ‘तर, अझै धेरै आलोचना आउन अधिकांशले बजेट सन्तुलित नै आएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। त्यसबाट म आफैँ सरप्रराइज भएको छु। म आफैँलाई पनि तथ्यमा आधारित भएर नै बजेट आएको जस्तो लाग्छ।’

बजेटमा समावेश भएका विषयहरूमा केन्द्रित भएर अन्तरक्रिया गरिएको यो नै कार्यक्रम पहिलो पोस्ट बजेट छलफल हो। अर्थमन्त्री पुनले गत मंगलबार संसदमा आगामी आवको बजेट प्रस्तुत गरिसकेका छन्।

उनले बजेटमा फरकफरक धारणा आउनु स्वाभाविक भएको बताए। तर, अधिकांशबाट सकारात्मक प्रतिक्रिया आएको उनले बताए।

उनले सबै मन्त्रालय र निकायहरुको मिहीनेत र सरोकारवालाहरुको सुझावका आधारमा यस्तो बजेट ल्याउन सफल भएको बताए।

‘संसदमा मैले बजेट प्रस्तुत गरेपनि यसमा सबै मन्त्रालयहरूको मिहिनेत परेको छ। प्रि–बजेट डिस्कसनहरूको समेत प्रभाव यसमा पर्छ। यो बजेटले नेपालको अहिलेको अर्थतन्त्रको यथार्थ स्थिति अनुभूत गर्ने परिवेश बनाएको छ,’ उनले बताए।

तथ्यमा आधारित भएर बजेट बनाउँदा अधिकाश क्षेत्र र सरोकारले यसको स्वीकार गरेको उनको भनाइ छ। बजेटले उत्पादन तथा उद्योगलाई संरक्षण गर्नेतर्फ ध्यान दिइएको पनि उनले बताए।

यस्तै, उनले संसद्को अवरोध हटाएर बजेट प्रस्तुत गर्न सक्नु सकरात्मक पक्ष भएको बताए। ‘पछिल्लो घटनाक्रमले गर्दा सरकारले अध्यादेशमार्फत बजेट ल्याउन लागेको भन्दै प्रश्न उठ्ने गरेको थियो। तर, हामी बजेट जस्तो महत्वपूर्ण दस्तावेज अध्यादेशबाट भन्दा संसदबाटै ल्याउने जोडमा थियौ। त्यसमा पनि हामी सफल पनि भयौँ,’ उनले भने, ‘राजनीतिक समझदारी बनाएर संसदमै बजेट प्रस्तुत गर्ने वातावरण बनाउन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले ठूलो मिहिनेत गर्नुभयो। जसले गर्दा संसदको अवरोध हटाउन सकियो।’

अर्थमन्त्री पुनले अर्थतन्त्र निर्माणका लागि केही न केही योगदान र त्याग गर्नुपर्ने बताए। यो विषय सबैले बुझ्नुपर्ने उनले भनाइ छ । ‘आन्तरिक ऋणको मात्रा बढेको बढैछ। यस्तो अवस्थामा स्रोत जुटाउनु चुनौती भएको छ,’ उनले बताए।

यस्तै, खर्च कम गर्नेतर्फ सबै क्षेत्रले सोच्नुपर्ने उनले बताए। साझा क्षेत्र पहिचान गरी योगदान गर्नुपर्नेमा उनको भनाइ छ। साझा सोचबाट नै आर्थिक सुधार गर्न सकिने उनले बताए।

नीतिगत अस्थिरता कम गर्न अहिले कमभन्दा कम क्षेत्र चलाइएको उनले बताए। कृषि, पर्यटन, सूचना प्रविधि, ऊर्जालगायतका प्राथमिकता प्राप्त क्षेत्रले आर्थिक वृद्धिमा मुख्य भूमिका खेल्ने उनको भनाइ छ। तसर्थ, बजेटमा उक्त क्षेत्रलाई बढी प्राथमिकता दिएको अर्थमन्त्री पुनले बताए।

सूचना प्रविधिमा प्राथमिकता राखेर निःशुल्क कार्यालय दिने जस्ता कार्यक्रम ल्याएको उनले बताए। यसका लगि केही क्षेत्रहरूमा स्थान समेत निर्धारण गर्ने तयारी भइसकेको उनको भनाइ छ। निजी क्षेत्रले यसमा साथ दिएर कार्यक्रमलाई सफल बनाउनुपर्नेमा उनले बताए। यसले ज्ञान प्राप्त गर्ने अवसर पनि सिर्जना हुने उनको भनाइ छ।

यस्तै, बजेटले सम्बोधन नगरेको विषयलाई आगामी दिनमा अन्य माध्यमबाट सम्बोधन गर्दै जानेपनि उनले बताए। सार्वजनिक पक्षलाई जोड दिँदै सोही प्रतिबद्धता अनुसार नै बजेट ल्याइएको उनको भनाइ छ।

‘कतिपय करका दर हेरफेरका कुरामा हामी सार्वजनिक बहस गरेर नै अगाडि बढ्न सक्छौँ,’ उनले भने,‘सही काम गर्दा निजी क्षेत्र सरकारसँग छलफल गर्न डराउनु पर्दैन। आगामी दिनमा अझै खुला छलफल हुनुपर्छ।’

उनले स्पन्ज आइरनको करका दर हेरफेर गर्दा टिप्पणी आउछ भन्नेमा पहिला नै जानकार भएको बताए। विभिन्न सरकारी अध्ययनको प्रतिवेदनको आधारमा नै यसमा करको दर परिवर्तन गरेको उनले बताए।

‘स्पन्ज आइरनका विषयमा तरंग आउँछ भन्ने नै लागेको थियो, आयो। यो विचार गरेरै ल्याइएको हो। यसबारे आजै व्यवसायीहरूसँग छलफल गर्दै छौँ। हामीले लुकाएर करका दर हेरफेर गरेका छैनौँ। तथ्यमा आधारित भएर यसतर्फ काम गरेका हौँ,’ उनले बताए। व्यवसायीहरूलाई तथ्यमा आधारित भएर छलफल गर्नका लागि बोलाएको उनले बताए।