वासिङ्टन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको हालसम्मकै व्यापक भन्सार शुल्क शनिबारबाट लागू भएको छ । यसले प्रतिक्रियास्वरूप जवाफी कारबाही र बढ्दो व्यापारिक तनाव निम्त्याउनुका साथै विश्व अर्थतन्त्रलाई अस्तव्यस्त पार्न सक्ने अनुमान गरिएकाे छ ।

मेक्सिको र क्यानडाका सामानहरू बाहेक अधिकांश अमेरिकी आयातमा असर पार्दै मध्यरातमा १० प्रतिशत ‘आधारभूत’ भन्सार शुल्क लागू भयो । यसमा ट्रम्पले देशको व्यापार घाटासँग सम्बन्धित समस्याहरू समाधान गर्न आपत्कालीन आर्थिक शक्तिहरूको आह्वान गरे ।

ह्वाइट हाउसका अनुसार व्यापार अन्तरहरू सम्बन्धहरूमा ‘पारस्परिकताको अभाव’ र अन्य नीतिहरू जस्तै ‘अत्यधिक मूल्य–वृद्धि करहरू’ द्वारा प्रेरित थिए । अप्रिल ९ मा युरोपेली सङ्घ (इयु), जापान र चीनसहित करिब ६० व्यापारिक साझेदार प्रत्येक अर्थतन्त्रका लागि अनुकूल उच्च दरको सामना गर्न तयार छन् ।

पहिले नै अर्को हप्ता सुरु हुने चिनियाँ सामानहरूमा ट्रम्पको ३४–प्रतिशत भन्सार शुल्कले बेइजिङले अप्रिल १० देखि अमेरिकी उत्पादनहरूमा ३४–प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने घोषणा गरेको छ ।

बेइजिङले विश्व व्यापार सङ्गठन (डब्लुटिओ) मा संयुक्त राज्य अमेरिकामाथि मुद्दा हाल्ने र उच्च–स्तरको चिकित्सा र इलेक्ट्रोनिक्स प्रविधिमा प्रयोग हुने दुर्लभ खनिज तत्वहरूको निर्यातलाई प्रतिबन्ध लगाउने पनि बताएको छ । तर अन्य प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूले अन्तर्राष्ट्रिय गतिरोध र मन्दीको डरको विकास भइरहेको बेला आफूलाई रोकेका छन् ।

ट्रम्पले शुक्रबार सामाजिक सञ्जालमा ‘चीनले यसलाई गलत खेल्यो’, यो ‘उनीहरूले गर्न नसक्ने कुरा हो’ भन्दै चेतावनी दिए ।

– बजारहरू धराशायी –

शुक्रबार वाल स्ट्रिट एसिया र युरोपका समान पतनको बाटो पछ्याउँदै गिरावटमा गयो । अर्थशास्त्रीहरूले भन्सार शुल्कले वृद्धिलाई कम गर्न र मुद्रास्फीतिलाई बढावा दिनसक्ने चेतावनी पनि दिएका छन् । तर ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोशल प्लेटफर्ममा उहाँका ‘नीतिहरू कहिल्यै परिवर्तन हुने छैनन्’ भनेका छन् । तथापि ट्रम्पको पछिल्लो भन्सार शुल्कमा उल्लेखनीय अपवादहरू छन् ।

स्टिल, एलुमिनियम र अटोमोबाइल आयातमा प्रभाव पार्ने हालै लगाइएको २५ प्रतिशत भन्सार शुल्कमा यी थपिएका छैनन् । साथै ह्वाइट हाउसका अनुसार तामा, औषधि, सेमिकन्डक्टर र काठ, ‘केही महत्त्वपूर्ण खनिजहरू’ र ऊर्जा उत्पादनहरूसँगै अस्थायी रूपमा छुट दिइएको छ ।

तर ट्रम्पले तामा र काठको अनुसन्धान गर्न आदेश दिएका छन्, जसले चाँडै नै थप भन्सार शुल्कहरू निम्त्याउन सक्छ । उनले औषधि र सेमिकन्डक्टर जस्ता अन्य उद्योगमा पनि असर पार्ने धम्की दिएका छन् । यसको अर्थ कुनै पनि छुट सीमित हुन सक्छ ।

क्यानडा र मेक्सिकोले उत्तर अमेरिका व्यापार सम्झौताबाहिर संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रवेश गर्ने सामानहरूमा २५ प्रतिशतसम्मको अलग भन्सार शुल्कको सामना गर्ने भएकाले ती दुवै मुलुक पछिल्लो भन्सार शुल्कबाट प्रभावित छैनन् ।