काठमाडौं । मनसुनको अन्तिम चरणमा प्रवेश गरेको नेपालमा आज सोमबार बिहानदेखि नै बदली र वर्षाको प्रभाव देखिने क्रम तीव्र बन्दैछ ।

जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाको ताजा बुलेटिनअनुसार, आज देशको पहाडी भू–भागमा साधारणतया बदली रहने छ भने बाँकी क्षेत्रहरूमा आंशिक बदलीको स्थिति कायम रहनेछ । विशेष गरी कोशी र बागमती प्रदेशका पहाडी क्षेत्रहरूमा भारी वर्षाको सम्भावना बलियो छ, जसले स्थानीय जीवनशैली, कृषि र यातायातलाई प्रभावित पार्न सक्छ । यो पूर्वानुमान मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदरभन्दा दक्षिणतिर अवस्थित भएको कारणले भारतीय महाद्वीपबाट आउने नमीयुक्त हावालाई नेपालतर्फ धकेलिरहेको छ ।

नेपालको मौसम प्रणालीमा मनसुनको यो चरण विशेष महत्वपूर्ण हुन्छ । सामान्यतया भाद्र महिनामा मनसुनले २२–२६ दिन वर्षा दिन्छ, जसले देशलाई हराभरा बनाउँछ तर साथै बाढीपहिरोको जोखिम पनि निम्त्याउँछ । यो वर्ष मनसुनको सुरुवात जुन १० तारिखदेखि भएको थियो र अब यसको अन्त्यतिर पुग्दै गर्दा वर्षाको तीव्रता बढेको विज्ञहरूको विश्लेषण छ ।

मौसम पूर्वानुमान महाशाखाको डाटा अनुसार आज बिहानदेखि दिउँसोसम्म देशको पहाडी भू–भागमा साधारणतया बदली रहनेछ । यो बदलीले आकाशलाई आधा–आधा ढाक्नेछ, जसले गर्दा सूर्यको किरणले थोरै मात्र काम गर्न पाउनेछ । बाँकी भू–भागहरू – विशेष गरी तराई र मध्यम पहाडहरूमा – आंशिक बदलीको अवस्था कायम रहनेछ, जसले गर्दा केही घण्टा घाम लाग्ने र केही समय बादल लाग्ने क्रम चलिरहनेछ ।

वर्षाको कुरा गर्दा, आज मध्यम वर्षाको सम्भावना देशका पहाडी भू–भागका केही स्थानहरूमा र तराईका थोरै स्थानहरूमा छ । तर, सबैभन्दा चिन्ताजनक पक्ष भनेको कोशी प्रदेश र बागमती प्रदेशका पहाडी क्षेत्रहरूमा भारी वर्षाको जोखिम हो । आज कोशी प्रदेशका पहाडी जिल्लाहरू संखुवासभा, भोजपुर वा ताप्लेजुङमा यो वर्षा बढी देखिन सक्छ, भने बागमती प्रदेशका दोलखा, सिन्धुपाल्चोक जस्ता क्षेत्रहरू पनि जोखिममा छन् ।

त्यसैगरी आज कोशी, मधेश र बागमती प्रदेशहरूमा फोकस गर्दा पहाडी भू–भागमा साधारणतया बदली रहनेछ भने बाँकी क्षेत्रमा आंशिक बदली रहि यी प्रदेशहरूका पहाडी केही स्थानहरूमा मध्यम वर्षा र बाँकी पहाड तथा तराईका थोरै स्थानहरूमा पनि यस्तै वर्षा हुने सम्भावना देखिन्छ । विशेष उल्लेखनीय कुरा आज कोशी प्रदेशका पहाडी र तराईका एक–दुई स्थानमा भारी वर्षा हुन सक्छ । मधेश प्रदेशका तराई क्षेत्र जनकपुर वा सिरहामा थोरै वर्षा भएपनि, यसले कृषकहरूलाई राहत दिन सक्छ किनकि मनसुनको अन्तिम वर्षाले धानको बालीलाई पूर्णता दिनेछ ।

तापक्रमको हिसाबले आज काठमाडौं उपत्यकाको दिनको अधिकतम तापक्रम २५ देखि २८ डिग्री सेल्सियस रहन सक्छ, जबकि राति १८–२० डिग्रीमा झर्नेछ । तराईमा भने ३० डिग्रीसम्म पुग्न सक्छ, तर वर्षाले आद्र्रता बढाउने भएकाले अस्वस्थाहरू बढ्न सक्छन् । यो सबैको पछाडि मुख्य कारण मनसुनको न्यून चापीय रेखा हो, जुन सरदर स्थानभन्दा दक्षिणतिर अवस्थित छ । यो रेखा भारतीय बङ्गालको किनारबाट गुजरिरहेको छ र यसले दक्षिणी हावाबाट नमी बोकेर नेपालतर्फ ल्याइरहेको छ ।

मौसम विज्ञहरूका अनुसार, यो स्थिति सामान्य मनसुनको तुलनामा १–२ डिग्री दक्षिणतिर सरेको छ, जसले गर्दा पूर्वी र मध्य नेपालमा वर्षा बढेको छ ।