काठमाडौं। काभ्रेपलाञ्चोकको ऐतिहासिक नगर बनेपामा करिब २,५०० वर्षदेखि निरन्तर मनाइँदै आएको चण्डेश्वरी जात्रा यस वर्ष पनि वैशाख शुक्ल पूर्णिमादेखि तीन दिनसम्म भव्य रूपमा सुरु हुँदैछ। नेवार समुदायको प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्वका रूपमा लिइने यो जात्रा देवी चण्डेश्वरीले दैत्य चण्डासुरलाई वध गरी देवताको रक्षा गरेको खुसीयालीमा मनाइने परम्परा रहेको छ। जात्राका अवसरमा बनेपा नगर नै उत्सवमय बन्ने गर्छ, जहाँ घरघरमा भोज, भजन र परम्परागत बाजागाजासहित धार्मिक वातावरण देखिन्छ। चिराग यात्रा, रथयात्रा र विभिन्न पूजा–अर्चनासहित भक्तजनहरूको ठूलो सहभागिता रहने यो जात्रामा धिमे, नाय्खिं, छुस्याल जस्ता बाजाहरूको गुञ्जनले वातावरण झनै उल्लासमय बनाउँछ।

जात्राको मुख्य आकर्षण देवी चण्डेश्वरीलाई तुलसीको काठबाट बनेको रथमा राखी नगर परिक्रमा गराइने परम्परा हो। रथ तान्ने क्रममा स्थानीयले ‘ल्हाका पालुं हाः’ भन्दै उत्साह थप्ने र घरघरबाट प्रसाद चढाउने चलन रहिआएको छ। साथै, जात्रामा बोकाको बलि दिने र त्यसको मासु ‘कलंदान’ विधिअनुसार प्रसादका रूपमा वितरण गर्ने परम्परा पनि छ। दोस्रो दिन बकुटोलमा विशेष पूजा र बलिपछि रथलाई पुनः मन्दिर फर्काइन्छ भने अन्तिम दिन विधिपूर्वक जात्रा समापन गरिन्छ।

धार्मिक किंवदन्तीअनुसार चण्डासुरले वरदान पाएपछि तीनै लोकमा आतंक मच्चाएपछि देवताहरूको रक्षाका लागि देवी चण्डेश्वरी प्रकट भई चण्डासुरको वध गरेकी थिइन्। त्यसै विजयको स्मृतिमा यो जात्रा मनाइँदै आएको जनविश्वास छ। बनेपाको पहिचानसँग गहिरो रूपमा जोडिएको यो जात्रालाई स्थानीयले मात्र नभई देश–विदेशमा रहेका बनेपावासीहरूले समेत विशेष महत्वका साथ लिने गरेका छन्।