काठमाडौं । आगामी हप्ता यस वर्षको हिउँदकै पहिलो वर्षा हुने सम्भावना देखिएको छ । मौसमविद् डा.विनोद पोखरेलले अर्को हप्ता यो हिउँदयामको पहिलो वर्षा हुन सक्ने प्रक्षेपण गरेका गरेका हुन् ।

‘अर्को हप्ता हामी पहिलो जाडोयामको वर्षा देख्न सक्छौं, जसले मौसम चिसो हुनेछ,’ उनले भनेका छन् । यस वर्षाको प्रभाव पहाडी क्षेत्रहरूमा हल्का हिउँ पर्ने, काठमाडौं र मध्य–पहाडी क्षेत्रमा सिमसिम पानी वा बादल लाग्ने रूपमा देखिन सक्छ, जबकि तराई क्षेत्रमा पानी नपर्ने सम्भावना छ । तर, यो वर्षाले समग्रमा धेरै चिसो मौसम ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।

हाल यो वर्षको हिउँद सुरु भएदेखि नै एक थोपा पानी पनि नपरेको अवस्था छ, जसले गर्दा आकाशमा पश्चिमी बादलहरू छिटपुट रूपमा देखा परे पनि चिसो बढाउने बाहेक अन्य प्रभाव देखिएको छैन । जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार, हालसम्म पानी पर्ने कुनै ठोस संकेत छैन, तर मौसमविद् डा.पोखरेलले अर्को हप्ता यो हिउँदयामको पहिलो वर्षा देख्न सकिने प्रक्षेपण गरेका हुन् । यस वर्ष नेपालको यो हिउँद सामान्यभन्दा बढी सुख्खा र तातो हुने अनुमान गरिएको छ, जसले गर्दा वर्षाको सम्भावना सीमित रहन सक्छ ।

मौसम विभागका अनुसार, पश्चिमी वायु प्रणालीहरू कमजोर भएका कारण वर्षा कम हुने देखिएको छ, जसले गर्दा देशभरि नै सुख्खापन बढेको छ । डा.पोखरेलले नै आफ्नो एक्स अर्थात ट्विटर पोस्टमा नेपालमा हिउँदको वर्षा घट्दै गएको र यो प्रवृत्ति जलवायु परिवर्तनसँग जोडिएको उल्लेख गरेका छन् । यस वर्षको हिउँदमा ६० प्रतिशतभन्दा बढी सुख्खापन देखिएको छ, जुन विगतका वर्षहरू जस्तै छ । यो अवस्थाले आगलागीको जोखिम पनि बढाएको छ, पानीका स्रोतहरू सुकेका छन्, र कृषि उत्पादनमा असर पारेको छ ।

हिमाली क्षेत्रहरूमा हल्का हिउँ पर्ने सम्भावना देखिएता पनि सुख्खा घाटीहरू र उपत्यकाहरूमा भने यो हिउँले मात्रै पर्याप्त नहुन सक्छ । एल निनो–साउदर्न ओसिलेसनको प्रभावले यो हिउँदलाई न्युट्रल वा ला निना तर्फ धकेलेको छ, जसले गर्दा एसियाभरि नै मौसममा परिवर्तन आएको छ । नेपालमा जनवरी २०२६ मा औसतमा ३ दिनभन्दा बढी वर्षा नहुने अनुमान छ, तर अर्को हप्ता वर्षा हुने पूर्वानुमानले भने पहिलो वर्षाको झल्को दिनेछ । यसले काठमाडौं उपत्यकामा प्रदूषणको स्तरलाई केही राहत दिन सक्छ, किनकि हालसम्म पानी नपर्दा धुवाँ र धूलोका कणहरू वायुमण्डलमा जम्मा भएका छन्, जसले गर्दा वायु गुणस्तर सूचकांक खराब स्तरमा पुगेको छ ।

अर्को हप्ताको सम्भावित वर्षाले चिसो मौसमलाई थप बढाउन सक्छ । पहाडी क्षेत्रहरूमा हल्का हिउँले पर्यटनलाई आकर्षित गर्न सक्छ, जबकि तराईमा भने चिसो बढ्न सक्छ तर वर्षा नहुने भएकाले कृषकहरूले सतर्क रहनुपर्छ ।