काठमाडौं महानगरपालिकाले मानसिक स्वास्थ्यप्रति संवेदनशील कदम चाल्दै निःशुल्क मानसिक स्वास्थ्य परीक्षण सेवा सुरु गरेको छ।

यो सेवा प्रत्येक आइतबार र बुधबार बिहान १० बजेदेखि १२ बजेसम्म वडा नम्बर ११, बबरमहलस्थित सहरी स्वास्थ्य प्रवर्द्धन केन्द्रमा उपलब्ध हुनेछ। तनाव, चिन्ता (एङ्जाइटी), अवसाद (डिप्रेसन) र रक्सी तथा लागुपदार्थको कुलतमा फसेका व्यक्तिहरूलाई लक्षित गरी यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो।

मानसिक स्वास्थ्यप्रति खुला वातावरणकामपा–११ का वडाध्यक्ष हीरालाल तण्डुकारले मानसिक समस्यालाई लुकाउने प्रवृत्तिलाई तोड्दै खुला रूपमा उपचारको वातावरण बनाउन यो पहल सुरु गरिएको बताए। “मानसिक स्वास्थ्य समस्यालाई समयमै सम्बोधन नगर्दा जोखिम बढ्न सक्छ। हाम्रो उद्देश्य यस्ता समस्यालाई पहिचान गरी समाधानको बाटो खोज्नु हो,” उनले भने।

मानसिक समस्याका लक्षणहरू के हुन्?

पाटन अस्पतालकी मनोचिकित्सक डा. अनिमा पराजुलीका अनुसार मानसिक समस्याका लक्षणहरूमा निम्न कुराहरू समावेश छन्: आवेग, निराशा, चिन्ता, डर वा छटपटी महसुस हुनुमनमा धेरै कुरा खेल्नु वा अत्यधिक नकारात्मक सोचाइ आउनुभोक वा निद्रा नलाग्नु, बारम्बार दिशा–पिसाब लाग्नुदैनिक काममा असहजता वा असामान्य व्यवहार देखिनु”यी लक्षणहरू समयमै पहिचान गरेर उपचार गरिएमा मानसिक समस्यालाई नियन्त्रणमा राख्न सकिन्छ,” डा. पराजुलीले जोड दिइन्।

वडास्तरको सेवाले घटाउँछ अस्पतालको चापपाटन अस्पतालका चिकित्सा मनोविद् अनुपराज भण्डारीले ठूला अस्पतालमा मानसिक स्वास्थ्य समस्याका बिरामीको सङ्ख्या दिनानुदिन बढिरहेको बताए। “वडास्तरमा विशेषज्ञसहितको यो सेवा सञ्चालनले अस्पतालमा बिरामीको चाप घट्नुका साथै सेवाको गुणस्तर पनि बढ्नेछ,” उनले भने।

उनले मानसिक स्वास्थ्य समस्यालाई लुकाउनुको सट्टा खुला रूपमा कुरा गर्नुपर्ने सुझाए। साथै, उनले केही सरल तर प्रभावकारी उपायहरू पनि सुझाए:विश्वासिलो व्यक्तिसँग कुराकानी गर्नेनियमित व्यायाम गर्ने, विशेषगरी दैनिक १ घण्टाप्रशस्त पानी पिउने र सन्तुलित खानपान गर्नेगीत–सङ्गीत सुन्ने वा गाउनेगहिरो सास फेर्ने अभ्यास गर्नेमोबाइल र ल्यापटपको प्रयोग घटाउनेराति ८ घण्टा सुत्ने र हानिकारक पदार्थको प्रयोग नगर्ने”आफूलाई नियन्त्रणमा राख्ने अभ्यास नै मानसिक स्वास्थ्यको पहिलो उपचार हो,” भण्डारीले भने। “यदि समस्या जटिल भएमा मनोविद् वा मनोचिकित्सकको परामर्श लिनुपर्छ।”

काठमाडौं महानगरपालिकाले यो कार्यक्रममार्फत मानसिक स्वास्थ्यका लक्षण, प्रभाव र समाधानका उपायबारे जनचेतना फैलाउने लक्ष्य राखेको छ। यो सेवाले व्यक्तिको मानसिक अवस्था पहिचान गरी समयमै उपचारको व्यवस्था गर्ने र सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।निष्कर्षकाठमाडौं महानगरपालिकाको यो पहलले मानसिक स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राखेर समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने सम्भावना बोकेको छ।

यदि तपाईं वा तपाईंको नजिकको व्यक्तिमा मानसिक समस्याका लक्षण देखिएका छन् भने यो निःशुल्क सेवाको लाभ लिन नहिचकिचाउनुहोस्। समयमै उपचारले जीवनलाई स्वस्थ र सन्तुलित बनाउन सकिन्छ।