काठमाडाैं । इरान-इजरायल द्वन्द्व चर्किएसँगै तेहरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी)ले फत्ताह हाइपरसोनिक मिसाइल इजरायलविरुद्ध सफलतापूर्वक प्रहार गरेको घोषणा गरेसँगै विश्व समुदाय तरंगित बनेकाे छ । इरानीहरुले यो मिसाइलले पहिलो पटक इजरायली हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीलाई चुनाैती दिएकाे दाबी गरेका छन्। यो कारबाहीलाई यस क्षेत्रको मिसाइल युद्ध क्षमतामा “टर्निङ प्वाइन्ट” भनेका छन्।

फत्ताह के हो ?

“खुलाउने” अर्थ लाग्ने फत्ताह, इरानको पहिलो घरेलु रूपमा विकसित हाइपरसोनिक ब्यालिस्टिक मिसाइल हो। जुन २०२३ मा यसको अनावरण गरिएसँगै तेहरानले रूस, चीनजस्ता देशहरूको एक विशेष समूहमा प्रवेश गरेको छ जससँग सञ्चालनमा रहेका हाइपरसोनिक मिसाइलका क्षमता छन्।

दुई चरणको, ठोस-इन्धनयुक्त यो मिसाइलको १४०० किलोमिटरको दायरा छ ।

हाइपरसोनिक मिसाइलहरू ध्वनिको गतिभन्दा पाँच गुणा बढी गतिमा यात्रा गर्छन्, र तिनीहरूको चलाखीपूर्ण क्षमताले तिनीहरूलाई परम्परागत मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीबाट बच्न मद्दत गर्छ । परम्परागत ब्यालिस्टिक मिसाइलहरूले अनुमानित मार्गहरू पछ्याउँछन्, तर हाइपरसोनिक हतियारहरूले उडानको बीचमा मार्ग परिवर्तन गर्न सक्छन्, जसले अवरोध प्रयासहरूलाई जटिल बनाउँछ।

इरानी अधिकारीहरूका अनुसार, फत्ताहको उच्च गति र उडानमा चलाखीपूर्ण क्षमताको संयोजनले तेहरानलाई आधुनिक युद्धमा विशेष गरी प्राविधिक रूपमा उच्च प्रतिद्वन्द्वीहरू विरुद्ध एक किनारा दिन्छ।

इरानले यो मिसाइलले सबै परीक्षण सफलतापूर्वक पार गरेको बताएको छ, र सैन्य अधिकारीहरूले दाबी गरेका छन् कि एकपटक प्रक्षेपण गरिएपछि यो लगभग “नष्ट गर्न असम्भव” छ ।

आईआरजीसीले आफ्नो अभियानको एघारौं चरणमा फत्ताह मिसाइल प्रहार गरेको थियो, जसमा यसले इजरायलको निकै प्रशंसित मिसाइल प्रतिरक्षा ढालहरूलाई सफलतापूर्वक ताेडेकाे उल्लेख गरेको छ।

यसलाई इजरायलको रक्षा प्रणालीको “अन्तको सुरुवात” भन्दै, इरानी कमान्डरहरूले यो कारबाहीले तेल अवीवलाई मात्र नभई इजरायलको सैन्य कारबाहीलाई निरन्तर समर्थन गर्ने पश्चिमी सहयोगीहरूलाई पनि स्पष्ट सन्देश पठाएको बताएका छन्।

के इरानले प्रणाली अपग्रेड गरेको छ ?

मूल फत्ताह मोडेल पछि, इरानले फत्ताह-२ प्रस्तुत गरेको छ, जसमा हाइपरसोनिक ग्लाइड वाहन वारहेड समावेश छ। यसले अझ बढी चलाखीपूर्ण क्षमता र सटीकता प्रदान गर्दछ, जसले हाइपरसोनिक क्रूज ग्लाइड वाहन भनिने नयाँ वर्गीकरणको परिचय दिन्छ। फत्ताह-२ ले समान दायरा कायम राख्छ तर यसमा अझ उन्नत वारहेड डिजाइन थपिएको छ।

इजरायलका रक्षा अधिकारीहरूले सार्वजनिक रूपमा भने यस खतरालाई कम आँकेका छन्, यद्यपि फत्ताहको परिचालन सफलताका बारेमा आईआरजीसीका दाबीहरूले अब इजरायली र पश्चिमी रक्षा प्रणालीहरूमा नयाँ दबाब सिर्जना गरेको छ।

इरानसँग आज विश्वको सबैभन्दा ठूलो मिसाइल शस्त्रागारमध्ये एक छ, जसमा ब्यालिस्टिक, क्रूज र हाइपरसोनिक मिसाइलहरूको विस्तृत दायरा छ । दशकौंको प्रतिबन्धको बाबजुद, तेहरानले हवाई शक्तिको विकल्पको रूपमा मिसाइल प्रविधि विकासमा ध्यान केन्द्रित गरेको छ, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धहरूको बाबजुद स्वदेशी उत्पादनमा जोड दिएको छ।