काठमाडाैं । इजरायल र इरानबीचको द्वन्द्व चर्किँदै जाँदा दुवै देशले एकअर्कामाथि भीषण हवाई आक्रमण गरिरहेका छन्।

गत शुक्रबार इजरायलले इरानका आणविक स्थल र राजधानी तेहरानमा आक्रमण गरेपछि यो द्वन्द्व जवाफी हमलापछि रक्तपातपूर्ण बनेकाे हाे । इजरायलले इरानले गोप्य रूपमा आणविक हतियार विकास गरिरहेको आरोप लगाएको छ, जबकि तेहरानले यसको लगातार इन्कार गर्दै आएको छ।

द्वन्द्व सुरु भएयता इरानमा कम्तीमा २२४ जनाको ज्यान गएको छ भने इजरायलमा २४ जनाले ज्यान गुमाएका छन्। इरानले नियमित रूपमा मृत्युको संख्या अद्यावधिक नगरेकोले वासिङ्टनस्थित मानव अधिकार कार्यकर्ता समूहका अनुसार बुधबारसम्म कम्तीमा ५८५ जनाको मृत्यु भइसकेको दाबी गरेकाे छ।

तर, इजरायली क्षेत्रभित्र मिसाइल प्रहार गरी इरानले विश्वको सबैभन्दा उन्नत प्रतिरक्षा प्रणाली आइरन डाेमकाे सम्पूर्ण रक्षा कवच तोड्न सफल भयो। इजरायलको आइरन डोम एक सतहबाट हावामा मार हान्ने मिसाइल प्रणाली हो, जसले इजरायलका घना बस्तीतर्फ आउने प्रक्षेप्यास्त्रहरूलाई ट्र्याक गरी रोक्ने गर्दछ। विगतमा यस प्रणालीले आक्रमणहरूलाई सफलतापूर्वक रोक्ने गरेकोले इजरायलीहरू आफ्ना प्रमुख शहरहरूमा रकेटहरू सफलतापूर्वक प्रहार भएको देख्न अभ्यस्त छैनन्। तर यसपटक इरानको आक्रमणले इजरायलको बलियो प्रतिरक्षालाई ताेडेकाे खबरले विश्व समुदाय सशंकित बनेकाे छ ।

आइरन डोम असफल ?

आइरन डोम प्रणाली भनेको रकेट आक्रमण, मोर्टार, आर्टिलरी गोला र मानवरहित एरियल भेहिकलको छोटो दूरीमा सामना गर्न देशका विभिन्न भागहरूमा तैनाथ गरिएको जमिन देखि हावा मार गर्ने छोटो दूरीको वायु रक्षा प्रणाली हो। यसकाे लगभग ७० किलोमिटरको सुरक्षा दायरा छ । यसका तीन केन्द्रीय कम्पोनेन्टहरू छन् जुन एक इकाई बनाउँछ, अर्थात्; पत्ता लगाउने र ट्र्याकिङ रडार, युद्ध व्यवस्थापन र हतियार नियन्त्रण र मिसाइल लन्चर २० तामिर मिसाइलहरू संग सुसज्जित रहेकाे हुन्छ ।

यस प्रणालीले सन २०११ देखि इजरायलको सुरक्षा गर्दै आएको छ। सन २००६ मा लेबनान द्वन्द्वका क्रममा हिजबुल्लाहद्वारा हजारौं रकेटहरू प्रहार गरियो र हाइफा लगायत धेरै उत्तरी क्षेत्रहरूमा आक्रमण गरियो, जसमा ठूलाे संख्यामा इजरायलीहरु हताहत भए। सन २००६ मा भएका आक्रमणहरूले इजरायललाई आफ्नै वायु रक्षा प्रणाली विकसित गर्न प्रेरित भयो। यसअघि हमाससँग लड्याे ।

यदि आगमन रकेट एक जनसंख्या भएको क्षेत्र वा रणनीतिक प्रतिष्ठान तर्फ निर्देशित छ भने, लन्चरले स्वचालित रूपमा तामिर मिसाइल फायर गर्दछ र रकेट खतरालाई बेअसर गर्न मध्य-हावामा नष्ट गर्दछ। एउटै ब्याट्रीमा तीन-चार लन्चरहरू हुन्छन् र इजरायलसँग कम्तिमा १० वटा छन्। आइरन डोम प्रणालीको निर्माता – राफेल एडभान्स्ड डिफेन्स सिस्टमले यसको सफलता दर ९० प्रतिशत रहेको दाबी गरेको छ।

यद्यपी आइरन डोम धेरैले विश्वास गरेजस्तो प्रभावकारी नहुन सक्छ ।

इरानले इजरायलमाथि गरेका आक्रमणहरूको मात्रा र दायरा जुन हालैका वर्षहरूमा भएका आक्रमणहरूभन्दा बढी तीव्र छन् । यसलाई हेर्दा, केही मिसाइल र ड्रोनहरू छिर्न सक्नु कुनै आश्चर्यको कुरा नभएको विज्ञहरु बताउँछन् । इरानी रणनीति पनि यस्तै छ, धेरै आक्रमण गर्नु र ताकि इन्टरसेप्टरहरूले सबैलाई खसाल्न नसकून् भन्ने आशा गर्नु हो ।

विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि इरानले हाइपरसोनिक ग्लाइड भेहिकल्स पनि प्रयोग गरेको हुन सक्छ, जसले हाइपरसोनिक गतिमा चलाउन र ग्लाइड गर्न सक्छन्, जसले गर्दा आइरन डोमहरूलाई रोक्न धेरै गाह्रो हुन्छ। हाइपरसोनिक मिसाइलहरू ध्वनिको गतिभन्दा पाँच गुणा बढी गतिमा यात्रा गर्छन्, र तिनीहरूको चलाखीपूर्ण क्षमताले तिनीहरूलाई परम्परागत मिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीबाट बच्न मद्दत गर्छ ।

इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले सोमबार इजरायलको बहु-तहको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई एकअर्कालाई निशाना बनाउन बाध्य पार्ने र इरानलाई धेरै लक्ष्यहरूमा सफलतापूर्वक प्रहार गर्न दिने नयाँ विधि प्रयोग गरेको बताएको छ ।