काठमाडाैं । भारतीय प्रशासित काश्मीरको पुलवामा जिल्लामा जैना बेगम आफ्नो सुक्दै गएको धानखेत छेउमा निरीह उभिएकी थिइन्। एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि उनी वर्षाको पर्खाइमा थिइन्, आफ्नो बाली बचाउने आशामा। जब यस हप्ताको सुरुमा अन्ततः पानी पर्‍यो, उनी आशावादी भइन्। “तर तबसम्म धेरै ढिलो भइसकेको थियो,” उनले भनिन्, “हाम्रो जमिन पूरै सुकिसकेको थियो।”

ग्लेशियरहरूले भरिएको र चिसो हावापानीका लागि परिचित रमणीय हिमाली क्षेत्र काश्मीरमा तीव्र गर्मीको लहर चलेको छ, जसले यस महिना तापक्रम रेकर्ड स्तरमा पुर्याएको छ । यस क्षेत्रले ७० वर्ष यताकै सबैभन्दा बढी दिउँसोको तापक्रम ३७.४ डिग्री सेल्सियस (९९.३२ फरेनहाइट) रेकर्ड गरेको छ – जुन मौसमी औसतभन्दा कम्तीमा ७ डिग्री सेल्सियस बढी हो।

यस हप्ताको सुरुमा क्षेत्रका केही भागमा भारी वर्षा भएपछि केही राहत मिलेको छ, तर विज्ञहरूले यो राहत अस्थायी भएको र आगामी दिनहरूमा तापक्रम अझ बढ्ने चेतावनी दिएका छन्।

परिवर्तित मौसम ढाँचाले स्थानीय बासिन्दाहरूलाई विनाशकारी प्रभाव पारेको छ, जसमध्ये अधिकांश आफ्नो जीविकोपार्जनका लागि खेतीमा निर्भर छन्। धेरैले व्यवसायमा टिकिरहन संघर्ष गरिरहेका छन्, जबकि अरूहरू उत्पादनको गुणस्तरमा गिरावटको गुनासो गरिरहेका छन्, जसले उनीहरूलाई ठूलो घाटा भइरहेको छ।

सन् २०२१ को एक अध्ययनअनुसार, काश्मीरमा सन् १९८० देखि २०२० सम्म अधिकतम तापक्रम २ डिग्री सेल्सियसले बढेको छ, जसले प्रति दशक औसत ०.५ डिग्री सेल्सियसको वृद्धि देखाउँछ। श्रीनगर शहरमा रहेको भारतीय मौसम विभाग केन्द्रका प्रमुख मुख्तार अहमदले यस क्षेत्रले यस मौसममा तीनवटा गर्मीको लहर अनुभव गरिसकेको बताए, जसले प्रमुख नदी र खोलाहरू सुकाएको छ।

तीव्र गर्मीले बासिन्दाहरूलाई पनि असर गरेको छ, जो यस्तो उच्च तापक्रममा बस्ने बानी परेका छैनन्। उत्तरी काश्मीरमा बस्ने ६३ वर्षीय परवेज अहमदले भने, “मैले आफ्नो जीवनमा यस्तो तीव्र गर्मीको लहर कहिल्यै अनुभव गरेको छैन।” -बिबिसी