काठमाडाैं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको तटमा रहेको रणनीतिक रूपमा अत्यन्तै संवेदनशील ‘खार्ग टापु’ विरुद्ध थप कडा सैन्य कारबाही हुन सक्ने चेतावनी दिएकी छन् । इरानको मुख्य तेल निर्यात केन्द्र रहेको यो टापुलाई उक्त देशको आर्थिक मेरुदण्ड मानिन्छ, जसलाई लक्षित गरी अमेरिकाले आफ्नो रणनीति बुनिरहेको छ।

गत मार्च १३ मा अमेरिकी सेनाले खार्ग टापुमा भीषण बमबारी गरेको थियो। राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार उक्त हमलामा टापुमा रहेका इरानी सैन्य सुविधाहरू “पूर्ण रूपमा ध्वस्त” पारिएका छन्। यद्यपि, इरानको अर्थतन्त्रमा तत्काल अपूरणीय क्षति नपुगोस् भन्ने उद्देश्यले तेल पूर्वाधारहरूलाई भने हालसम्म जोगाइएको दाबी गरिएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डका अनुसार उक्त कारबाहीमा ९० भन्दा बढी सैन्य लक्ष्यहरू, मिसाइल भण्डारण बङ्कर र नौसैनिक खानीहरू नष्ट गरिएका छन्।

पछिल्लो समय सार्वजनिक भएका रिपोर्टहरूका अनुसार, ट्रम्प प्रशासनले अब यो टापुलाई पूर्ण रूपमा कब्जा गर्ने वा नाकाबन्दी गर्ने योजनामा विचार गरिरहेको छ। अमेरिकाले इरानलाई ‘स्ट्रेट अफ हर्मोज’ (विश्वको प्रमुख तेल मार्ग) खुला राख्न दबाब दिनका लागि खार्ग टापुलाई ‘बार्गेनिङ चिप’ को रूपमा प्रयोग गर्न खोजेको देखिन्छ। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) ले यस क्षेत्रमा करिब २,५०० मरिन कमाण्डो र युद्धपोतहरू परिचालन गर्ने तयारी गरिरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन्।

हालै मात्र तीन अमेरिकी युद्धपोतका साथ मरिन सैनिकहरू मध्यपूर्वतर्फ पठाइएको स्याटेलाइट तस्बिरबाट देखिएको खबर बाहिरिएकाे छ । त्यसमा यूएसएस न्यु ओर्लिन्स, यूएसएस त्रिपोली र यूएसएस सान डियागो छन् । यी युद्धपोतमा करिब दुई हजार २०० सैनिक तैनाथ छन् । यो युनिट तत्काल प्रतिकार्यका निम्ति सधैँ तयार मानिन्छ ।

खार्ग टापु इरानका लागि किन महत्त्वपूर्ण छ भने, देशको कुल कच्चा तेल निर्यातको झन्डै ९० प्रतिशत हिस्सा यहीँबाट सञ्चालन हुन्छ। यहाँ रहेका गहिरा नली र टर्मिनलहरू मार्फत ठुला ट्याङ्करहरूले तेल भरेर चीन लगायतका देशमा पुर्‍याउने गर्छन्। विश्लेषकहरूका अनुसार यो टापुमाथि नियन्त्रण कायम गर्नु भनेको इरानको ‘आर्थिक घाँटी’ थिच्नु सरह हो।

यता इरानले भने खार्ग टापुको तेल पूर्वाधारमा कुनै पनि प्रकारको क्षति पुर्‍याइएमा अमेरिकासँग सहकार्य गर्ने कम्पनी र देशका ऊर्जा केन्द्रहरूलाई “तत्काल खरानी बनाइदिने” कडा चेतावनी दिएको छ। इरानी अधिकारीहरूले मार्च १३ को हमलाबाट तेल निर्यातमा कुनै अवरोध नआएको र काम सुचारु रहेको दाबी गरेका छन्। यदि अमेरिकाले तेल संरचनामा प्रत्यक्ष प्रहार गरेमा विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य अत्यधिक बढ्ने र खाडी क्षेत्रमा ठुलो पर्यावरणीय तथा आर्थिक संकट निम्तिने जोखिम रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्।