काठमाडौं। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अन्त्य गर्न आगामी दुई दिनभित्रै पाकिस्तानको इस्लामाबादमा दोस्रो चरणको प्रत्यक्ष वार्ता हुन सक्ने प्रस्ट संकेत दिएका छन् । न्युयोर्क पोस्टसँग मंगलबारको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले आगामी दुई दिनमा केही हुन सक्ने र आफू इस्लामाबाद जान तयार रहेको बताएका छन् । उनले पाकिस्तानी सेना प्रमुख असिम मुनिरको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै वार्ताको सम्भावना ‘अत्यधिक’ रहेको बताए ।

गत शनिबार इस्लामाबादमा भएको पहिलो चरणको २१ घण्टे वार्ता पूर्ण रूपमा निष्कर्षविहीन भएको थियो । अमेरिकी टोलीको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जेडी भान्स र इरानी टोलीको नेतृत्व सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले गरेका थिए । अमेरिकाले इरानलाई युरेनियम संवर्धन २० वर्षसम्म पूर्ण रूपमा रोक्न र सबै समृद्ध युरेनियम देशबाहिर लैजानुपर्ने कडा प्रस्ताव गरेको थियो । इरानले भने ३ देखि ५ वर्षको अस्थायी रोक मात्र प्रस्ताव गरेको थियो । औपचारिक वार्ता असफल भए पनि पर्दापछाडि (ब्याकच्यानल) संवाद जारी रहेको स्रोतहरूले जनाएका छन् ।

वार्ता असफल भएलगत्तै अमेरिकाले इरानी बन्दरगाह तथा तटीय क्षेत्रमा कडा समुद्री नाकाबन्दी लागू गरेको छ । अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले नाकाबन्दीको पहिलो २४ घण्टामा कुनै पनि जहाज इरानी तटीय क्षेत्रमा प्रवेश नगरेको दाबी गरेको छ । तर समुद्री ट्र्याकिङ डाटा प्रदायक ‘केप्लर’ले ठीक उल्टो तथ्य सार्वजनिक गरेको छ ।

नाकाबन्दी १४०० जिएमटीमा लागू भएपछि पनि सोमबार कम्तीमा चारवटा इरान–सम्बन्धित जहाजले होर्मुज जलडमरूमध्य पार गरेका छन् । लाइबेरियाको झण्डा बोकेको बल्क क्यारियर ‘क्रिस्टियाना’ ले इमाम खोमेनी बन्दरगाहबाट ७४ हजार टन मकै उतारेर १६०० जिएमटीमा जलडमरूमध्य पार गरेको थियो ।

कोमोरोस झण्डाको ट्याङ्कर ‘एल्पिस’ ले मार्च ३१ मा बुसेहर बन्दरगाहबाट लोड गरेको ३१ हजार टन मेथनोल बोकेर सोही समयमा जलडमरूमध्य पार गरेको छ । चिनियाँ ट्याङ्कर ‘रिच स्टेरी’ र मेडागास्कर झण्डाको ‘मुरलिकिसन’ ट्याङ्कर समेत लारक टापु मार्ग हुँदै खाडीतर्फ अघि बढिरहेको ट्र्याकिङ डाटाले देखाएको छ ।

समुद्री विश्लेषकहरूले तनावपूर्ण अवस्थाका कारण ट्र्याकिङमा प्राविधिक कठिनाइ रहेको बताएका छन् । चीनले अमेरिकाको नाकाबन्दीलाई ‘खतरनाक र गैरजिम्मेवारपूर्ण’ भन्दै कडा विरोध जनाएको छ ।

संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले वार्ता पुनः सुरु हुने ‘अत्यधिक सम्भावना’ रहेको बताएका छन् । पाकिस्तानले दुवै पक्षलाई आफ्नो भूमि उपलब्ध गराउन तयार रहेको जनाएको छ । वार्ता सफल भएमा मध्यपूर्वको सुरक्षा र वैश्विक ऊर्जा व्यापारमा ठूलो मोड आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।

अहिलेको स्थिति अत्यन्त संवेदनशील छ । नाकाबन्दी र जलडमरूमध्यको अस्थिरताले विश्वव्यापी सिपिङ र तेल आपूर्तिमा गम्भीर असर पार्न सक्ने देखिन्छ । दुई दिनभित्र इस्लामाबादमा हुने सम्भावित वार्ताले युद्धको छैटौं हप्तामा रहेको तनावलाई कम गर्न सक्छ वा थप उग्र बनाउन सक्छ त्यो भने हेर्न बाँकी नै रहेको छ ।