रुससँग झण्डै २ वर्षदेखि लडाईमा रहेको युक्रेनले यस वर्ष डिसेम्बर २५ (आज) क्रिसम डे मनाउँदैछ।  जनवरी ७ तारिखमा रुस, युक्रेन ग्रीस, इथियोपिया र इजिप्टमा  अर्थोडक्स क्रिसमस मनाइन्छ।

संसारमा करिब २४ करोड अर्थोडक्स क्रिश्चियनहरू छन्। रुसले जनवरी ७ मा क्रिसमस मनाउँदा युक्रेनले आज मनाउनुलाई राजनीतिक कारणको रुपमा व्याख्या गरिएको छ।

युक्रेनमा अर्थोडक्स ईसाईहरू बढी छन् र उनीहरूले जनवरी ७ मा यो पर्व मनाउँदै आएका थिए। युक्रेन सरकारले रूसले पछ्याउने परम्पराहरू पालना गर्दैन। युक्रेनी सरकारको यो निर्णयले आफू रुसको गुलाम होइन र आफ्नो परम्परालाई पालना गर्दैन भन्ने देखाएको छ।

‘द गार्डियन’को रिपोर्टका अनुसार रुस र युक्रेनमा जुलियन क्यालेन्डर पालना गरिन्छ। यसबाहेक, रुस जस्तै, युक्रेनका अधिकांश मानिसहरू अर्थोडक्स ईसाई धर्मका अनुयायी छन्।

जुलाई २०२३ मा, युक्रेनी राष्ट्रपति वोल्डोमिर जेलेन्स्कीले एउटा बिल अनुमोदन गर्दै क्रिसमस अवदेखि डिसेम्बर २५ मा मनाउने र सार्वजनिक विदा दिने घोषणा गरेका थिए। 

उक्त बिलमा युक्रेनले अब पश्चिमी देशको ‘ग्रेगोरियन क्यालेन्डर’ पछ्याउने र यसैले जनवरी ७ को सट्टा २५ डिसेम्बरमा क्रिसमस मनाउने उल्लेख छ। ‘स्काई न्यूज’का अनुसार जेलेन्स्कीको यो कदमलाई देशको चर्चको समर्थन पनि प्राप्त भएको छ। वास्तवमा, चर्चले यो पनि विश्वास गर्छ कि युक्रेन रूसबाट अलग भएको धेरै वर्ष बितिसकेको छ।

यसबाहेक रुस र युक्रेन अहिले शत्रु बनेका छन्। त्यसकारण, त्यहाँ कुनै कारण छैन कि रूसी परम्पराहरू अझै पछ्याउनुपर्छ। चर्च र युक्रेनका धेरै संस्थाहरूले रूसी भाषा र संस्कृति त्याग्न पनि जोड दिइरहेका छन्।

रुसले फेब्रुअरी २०२२ मा युक्रेनमा आक्रमण गरिरहेको छ र यो युद्ध अझै जारी छ। यो युद्धको सबैभन्दा ठूलो कारण भनेकै युक्रेन पश्चिमी गठबन्धन र विशेष गरी नाटोमा सामेल हुन खोज्नु हो।

युक्रेन पश्चिमी गठबन्धनमा सामेल भएको रुस र राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई मन परेको छैन। यदि युक्रेन नेटोमा सामेल भयो भने अमेरिकी सेना युक्रेनको बहानामा रुसको सिमानामा पुग्ने र यो रुसको सुरक्षाका लागि ठूलो खतरा हुने पुटिनको भनाइ छ।

युक्रेनी सांसद किरा रुडिक भन्छिन् ‘क्रिसमसको मिति परिवर्तन गर्ने निर्णय निकै महत्वपूर्ण थियो। हामी युरोपको साथमा छौं र उनीहरूको परम्परालाई पछ्याउनेछौँ।  तिनीहरूले २५ डिसेम्बरमा क्रिसमस मनाउँछन्, त्यसैले हामी पनि ७ जनवरीको सट्टा २५ डिसेम्बरमा यो पर्व मनाउनेछौँ। अब हाम्रा छोराछोरीले पनि यही बाटो पछ्याउने छन्। प्रजातन्त्र र विकासको बाटोमा हिँडेका देशलाई पनि चिन्नेछन्।’

२५ वर्षीया विद्यार्थी टेटियाना भन्छिन् ‘म पहिलो पटक २५ डिसेम्बरमा क्रिसमस मनाउनेछु। यो निश्चित रूपमा अलि अनौठों देखिन्छ, तर यो सही तरिका र परम्परा हो।’

पुटिनले ६ र ७ जनवरी २०२३ मा युद्धविरामको घोषणा गरेका थिए । पुटिनले रुसका ७७ वर्षीय इसाई धर्मगुरु पैट्रियार्क किरिलको अपीलपछि युद्धविराम घोषणा गरेको बताएका थिए।

अर्थोडक्स क्रिसमस र क्याथोलिक क्रिसमस भनेको को हो?

अर्थोडक्स क्रिसमस र क्याथोलिक चर्चबीच केही आधारभूत भिन्नताहरू छन्।

यही कारणले गर्दा जब विश्वभरका क्याथोलिक चर्चहरूले डिसेम्बरमा क्रिसमस सप्ताह मनाउँछन्,अर्थोडक्स चर्चहरू यसबाट टाढा रहन्छन् र जनवरी ७ मा क्रिसमस मनाउँछन्। उनीहरुको क्यालेन्डर पनि फरक छ। 

जसरी क्याथोलिक चर्चको प्रमुखलाई पोप भनिन्छ, त्यसैगरी अर्थोडक्स चर्चको प्रमुखलाई पेट्रीआर्क भनिन्छ। ११ औँ शताब्दीमा, ईसाई धर्म दुई भागमा विभाजित थियो।

पहिलो रोमन क्याथोलिकः धेरै ईसाईहरु यसका अनुयायी हुन्। दोस्रो अर्थोडक्सः यसलाई सामान्यतया रूसी अर्थोडक्स पनि भनिन्छ। २०१६ मा  पोप फ्रान्सिस र पेट्रीआक किरिलले मेक्सिकोमा पहिलो पटक भेटेका थिए।