काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले आज (शुक्रबार) बिहान ८ बजे जारी गरेको विशेष बुलेटिनअनुसार नेपालका नौ जिल्लामा बाढीको सम्भावित जोखिम रहेको छ।

यी जिल्लाहरूमा इलाम, झापा, मोरङ, सुनसरी, उदयपुर, सिन्धुली, धनुषा, धनकुटा र सर्लाही रहेका छन्। यी क्षेत्रमा बहने साना खोला र नदीहरूमा जलसतह सतर्कता तह आसपास पुग्ने सम्भावना रहेकोले तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।

महाशाखाका अनुसार, यी नौ जिल्ला र तिनका आसपासका क्षेत्रमा बहने साना खोलानालाहरूमा आकस्मिक बाढीको जोखिम छ। विशेषगरी, कन्काई, कमला र बागमती नदीमा जलसतह केही हदसम्म बढ्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, ठूला नदीहरू जस्तै कोशी, नारायणी, कर्णाली, महाकाली, पश्चिम राप्ती र बबई नदीको जलसतह सतर्कता तहभन्दा तलै रहने सम्भावना छ। तथापि, यी नदीहरूमा जलसतहमा सामान्य घटबढ हुने भएकाले तटीय क्षेत्रमा सामान्य सतर्कता अपनाउन आवश्यक छ।

नेपालमा मनसुनी वर्षा सामान्यतया जुनदेखि सेप्टेम्बरसम्म सक्रिय रहन्छ। यो अवधिमा भारी वर्षाका कारण साना खोलानालाहरूमा आकस्मिक बाढी र ठूला नदीहरूमा जलसतहमा उतारचढाव हुने गर्छ। पछिल्लो ११ वर्षको तथ्याङ्कअनुसार, नेपालमा बाढी र पहिरोका कारण हरेक वर्ष ठूलो जनधनको क्षति हुने गरेको छ। विशेषगरी, तराई र भित्री मधेशका क्षेत्रहरू बाढीको उच्च जोखिममा छन्।

हालैका वर्षहरूमा जलवायु परिवर्तन, अव्यवस्थित बस्ती विस्तार र कमजोर भौगर्भिक संरचनाका कारण बाढी र पहिरोको जोखिम झनै बढेको छ। सन् २०२४ मा सेप्टेम्बरमा आएको बाढीले काठमाडौं उपत्यकालगायत पूर्वी नेपालका धेरै जिल्लामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको थियो, जुन सन् १९७० यताकै सबैभन्दा भारी वर्षा मानिएको छ।

बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले निम्न सुझावहरू दिएको छ:

• नदी तटीय क्षेत्रमा सतर्कता: साना खोलानालाहरूमा आकस्मिक बाढीको जोखिम रहेकाले नदी किनारमा बस्ने बासिन्दाले विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ। नदी तटीय क्षेत्रमा अनावश्यक आवतजावत नगर्न र सम्भव भए उच्च भूभागमा बस्न सुझाव दिइएको छ।
• सूचना सम्पर्क: बाढीको सम्भावित जोखिमबारे जानकारी लिन स्थानीय प्रशासन, रेडियो, टेलिभिजन र जल तथा मौसम विज्ञान विभागको वेबसाइट (www.mfd.gov.np) वा सामाजिक सञ्जाल ह्यान्डल्स (@DHM_FloodEWS) सँग सम्पर्कमा रहनुहोस्।
• समूहमा बस्ने: बाढीको समयमा समूहमा बस्दा एकअर्कालाई सहयोग गर्न सजिलो हुन्छ। सम्भव भएसम्म सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्नुहोस्।
• जोखिम न्यूनीकरण: बाढीको जोखिमबाट बच्न होचो भूभागमा यात्रा नगर्ने, घरको माथिल्लो तला वा छतमा शरण लिने र सम्भव भए उद्धार टोलीसँग समन्वय गर्ने।