भोजपुर। पौवादुङमा गाउँपालिकाले किसानलाई लक्षित गर्दै सञ्चालन गरेको उन्नत जातका गाई वितरण कार्यक्रमले ग्रामीण बस्तीमा आर्थिक गतिविधि विस्तार गर्न भूमिका खेलेको छ । परम्परागत निर्वाहमुखी कृषिमा सीमित किसान क्रमशः व्यावसायिक पशुपालनतर्फ उन्मुख हुँदै नियमित आम्दानीतर्फ अघि बढेका छन् ।

गाउँपालिकाले ५० प्रतिशत अनुदानमा उपलब्ध गराएको गाईबाट उत्पादन भएको दूध बिक्री गर्दै किसानले गाउँमै आयआर्जन गर्न थालेका छन् । यसले वैदेशिक रोजगारी र बाह्य आयस्रोतमा निर्भरता घटाउँदै स्थानीयस्तरमै रोजगारी सिर्जना गर्ने वातावरण बनेको छ । श्यामशिलाका किसान निमदोर्ची शेर्पाका अनुसार अनुदानमा प्राप्त एक माउ गाईबाट मासिक रु आठदेखि १० हजारसम्म आम्दानी भइरहेको छ ।

गाउँपालिकाले श्यामशिला, तिवारीभञ्ज्याङ र च्याङ्ग्रे गरी तीन वडामा ३९ उन्नत जातका गाई वितरण गरेको थियो । दूध उत्पादन बढेसँगै बजार व्यवस्थापनका लागि श्यामशिलामै दुग्ध सङ्कलन तथा प्रशोधन गर्ने सानो उद्योग सञ्चालनमा आएको छ । किसानले उत्पादन गरेको दूध यही उद्योगमा बिक्री गर्दै आएका छन् ।

गत आर्थिक वर्षमा ‘उपाध्यक्ष आत्मनिर्भर कार्यक्रम’ अन्तर्गत रु ५० लाख बजेट विनियोजन गरेर गाई वितरण गरिएको हो । किसानलाई दीर्घकालीन रूपमा उद्यमशीलतामा जोड्ने लक्ष्यसहित कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको जनाइएको छ । वितरण गरिएका गाईको अनुगमन, स्वास्थ्य परीक्षण र प्राविधिक सहयोगसमेत उपलब्ध गराइँदै आएको छ ।

चालु आर्थिक वर्षमा पनि गाउँपालिका र किसानको लागत साझेदारीमा करिब रु ३० लाख बराबरको गाई वितरण कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने योजना छ । गाईसँगै उन्नत जातको घाँस, घाँस उत्पादनसम्बन्धी तालिम तथा ‘च्याप कटर’जस्ता उपकरण पनि वितरण गरिएको छ ।

दूध उत्पादनमा आत्मनिर्भरता हासिल गर्दै किसानको जीवनस्तर उकास्ने लक्ष्यसहित ‘दुग्ध मिसन कार्यक्रम’ सञ्चालनमा छ । यस कार्यक्रमबाट किसान गाउँमै बसेर आम्दानी गर्न थालेका छन् ।

पौवादुङमा–१ मा मात्र २१ किसानलाई गाई वितरण गरिएको छ । उत्पादन बढेसँगै व्यापारी गाउँमै आएर दूध किन्ने गरेका छन् भने केही दूध भोजपुर सदरमुकामसम्म पुग्न थालेको छ ।

गाई र भैँसी पालनसँगै उत्पादन हुने प्राङ्गारिक मलको उपयोगका लागि ‘एक घर एक फलफूल’ बगैँचा कार्यक्रम पनि सञ्चालनमा छ । पशुपालन र कृषिलाई आधुनिक तथा व्यावसायिक बनाउँदै स्थानीय अर्थतन्त्र मजबुत बनाउन कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिएका छन् ।