काठमाडौं। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको आर्थिक वर्ष २०८१÷८२ को राष्ट्रिय संयुक्त वार्षिक समीक्षा गोष्ठीमा संघीय अस्पतालहरूको न्यूनतम सेवा मापदण्ड मूल्यांकनको नतिजा सार्वजनिक भएको छ । यसमा चितवनको भरतपुर अस्पतालले ८८ प्रतिशत अंक प्राप्त गर्दै देशकै उत्कृष्ट अस्पताल बनेको छ ।

नीति, योजना तथा अनुगमन महाशाखा प्रमुख डा. कृष्णप्रसाद पौडेलले गोष्ठीमा जानकारी दिँदै भरतपुर अस्पतालले गुणस्तरीय सेवा प्रवाहमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको बताए। अस्पतालका अनुसार, यो संस्थाले विगतका वर्षहरूमा निरन्तर सुधार गर्दै आएको छ – वि.सं. २०७८ मा ५२ प्रतिशत, २०७९ मा ६२ प्रतिशत, २०८० मा ६४ प्रतिशत, २०८१ मा ७७ प्रतिशत र २०८२ मा ८८ प्रतिशत अंक हासिल गरेको छ। यसले ’ग्रिनजोन’ स्टिकर पनि प्राप्त गरेको छ, जुन ८५ प्रतिशतभन्दा माथि अंक ल्याउने अस्पतालहरूलाई मात्र दिइने हुन्छ ।

शीर्ष स्थानका अस्पतालहरू
मापदण्ड मूल्यांकनमा दोस्रो स्थानमा बाँकेको भेरी अस्पताल (८३ प्रतिशत), तेस्रोमा पाटन स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (७९ प्रतिशत), चौथोमा बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरान (७५ प्रतिशत), पाँचौंमा डडेल्धुरा अस्पताल (७३ प्रतिशत) र छैठौंमा राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (७१ प्रतिशत) रहेका छन्।
राष्ट्रिय स्तरका प्रमुख अस्पतालहरूको अवस्था भने मिश्रित छ। वीर अस्पतालले ६७ प्रतिशत, परोपकार प्रसूति तथा स्त्रीरोग अस्पतालले ६४ प्रतिशत, कोशी अस्पतालले ६३ प्रतिशत, शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालले ५९ प्रतिशत र नारायणी अस्पतालले ५६ प्रतिशत अंक प्राप्त गरेका छन्। डा. पौडेलका अनुसार, यी अस्पतालहरू सुधारको क्रममा छन्।

कमजोर अवस्थाका अस्पतालहरू
मूल्यांकनमा सबैभन्दा कमजोर प्रदर्शन गर्ने अस्पतालहरूमा सप्तरीको गजेन्द्रनारायण सिंह अस्पताल (३६ प्रतिशत) र ललितपुरको पाटन मानसिक अस्पताल (३२ प्रतिशत) छन्। यी संस्थाहरूमा विशेषज्ञ चिकित्सकको अभाव, क्लिनिकल सेवा, नर्सिङ, संक्रमण नियन्त्रण र औषधि व्यवस्थापन जस्ता क्षेत्रमा कमी देखिएको छ। मन्त्रालयले यी अस्पतालहरूलाई तत्काल सुधार योजना पेश गर्न निर्देशन दिएको छ।
मूल्यांकन प्रक्रिया र चुनौतीहरू

मन्त्रालयका अनुसार, यो मूल्यांकनमा क्लिनिकल सेवा, नर्सिङ सेवा, अस्पताल प्रशासन, संक्रमण नियन्त्रण, औषधि व्यवस्थापन लगायत ९० भन्दा बढी सूचकहरू समावेश छन्। यस वर्ष १३ वटा संघीय अस्पतालहरूको मूल्यांकन गरिएको थियो। डा. पौडेलले भने, “स्वास्थ्य संस्थामा नागरिक पुगेका छन्, तर स्वास्थ्य प्रणालीले गुणस्तरीय सेवा दिन सकेको छैन।“ विशेषज्ञ डाक्टरको अभाव केन्द्रीय अस्पतालहरूमा पनि प्रमुख समस्या बनेको छ।

भरतपुर अस्पतालले चितवन र आसपासका ८ जिल्लाका ३५ लाख जनसंख्यालाई सेवा पु-याउँदै आएको छ र हाल ५५० शय्या सञ्चालनमा छन्। यसले शय्या अकुपेन्सी ७० प्रतिशतभन्दा माथि राखेको छ । मन्त्रालयले कम अंक ल्याउने अस्पतालहरूलाई सुधारका लागि विशेष सहयोग गर्ने योजना बनाएको छ ।