काठमाडौं । चीनको कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) कम्पनी ब्रेनकोले मानिसको दिमागको संकेतबाटै रोबोट सञ्चालन गर्न सकिने नयाँ प्रविधि विकास गरेको दाबी गरेको छ ।
कम्पनीका अनुसार अब रोबोट सञ्चालन गर्न रिमोट, मोबाइल एप वा कम्प्युटरको आवश्यकता पर्ने छैन । केवल मानिसले दिमागमा सोचेकै आधारमा रोबोटले काम गर्ने बताइएको छ ।
कम्पनीले चीनको सांघाईमा आयोजित ‘वर्ल्ड आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स कन्फरेन्स २०२६’ मा आफ्नो ‘ब्रेन कन्ट्रोल्ड रोबोट एआई प्लेटफर्म’ सार्वजनिक गरेको हो ।
ब्रेनकोका अनुसार यो विश्वकै पहिलो ‘ब्रेन–टु–रोबोट’ प्लेटफर्म हो, जसले मानिसको दिमागबाट उत्पन्न हुने संकेतलाई विश्लेषण गरेर रोबोटलाई आदेश दिन सक्छ । यसका लागि कुनै रिमोट, हात वा अन्य नियन्त्रण उपकरणको आवश्यकता पर्दैन ।
यस प्रणालीको मुख्य भाग ईईजी हेडसेट हो । प्रयोगकर्ताले टाउकोमा यो हेडसेट लगाएपछि त्यसले मस्तिष्कबाट उत्पन्न हुने विद्युतीय संकेतहरू रेकर्ड गर्छ ।
त्यसपछि एआईमा आधारित एल्गोरिदमले ती संकेतको विश्लेषण गरी प्रयोगकर्ताले के गर्न खोजिरहेका छन् भन्ने बुझ्ने प्रयास गर्छ । उदाहरणका लागि, यदि प्रयोगकर्ताले कप उठाउने कल्पना गर्छ भने प्रणालीले त्यसलाई पहिचान गरी रोबोटिक हातलाई कप उठाउने आदेश दिन्छ । यसरी मानिसको सोचाइ प्रत्यक्ष रूपमा रोबोटको गतिविधिमा रूपान्तरण हुन्छ ।
ब्रेनकोका अनुसार यो प्लेटफर्म विभिन्न प्रकारका रोबोटसँग प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसमा रोबोटिक हात, ह्युमनोइड रोबोट, रोबोटिक कुकुर तथा अन्य तेस्रो पक्षद्वारा विकसित रोबोटिक प्रणालीहरू समावेश छन् । कम्पनीले प्रदर्शनका क्रममा केवल दिमागी संकेतको आधारमा रोबोटिक हातले कप समात्ने तथा अन्य वस्तु उठाउने प्रदर्शन गरेको जनाएको छ ।
दिमाग र कम्प्युटरलाई जोड्ने ब्रेन–कम्प्युटर इन्टरफेस प्रविधिमा विश्वभर अनुसन्धान भइरहेको छ । यस क्षेत्रमा एलन मस्कको न्युरालिंक चर्चित परियोजनामध्ये एक हो । तर ब्रेनको र न्युरालिंकबीच महत्त्वपूर्ण भिन्नता रहेको बताइएको छ ।
न्युरालिंकमा मस्तिष्कभित्र शल्यक्रियामार्फत चिप प्रत्यारोपण गरिन्छ, जसलाई इन्भेसिभ ब्रेन–कम्प्युटर इन्टरफेस भनिन्छ । ब्रेनकोको प्रविधिमा भने कुनै शल्यक्रिया आवश्यक पर्दैन । टाउकोमा लगाइने ईईजी हेडसेटमार्फत नै दिमागका संकेतहरू पढिन्छ, जसलाई नन–इन्भेसिभ ब्रेन–कम्प्युटर इन्टरफेस भनिन्छ ।
यस कारण ब्रेनकोको प्रविधि सर्वसाधारणका लागि तुलनात्मक रूपमा सरल र कम जोखिमयुक्त मानिएको छ । यद्यपि, ईईजीमा आधारित प्रणालीको सटीकता प्रत्यारोपित चिपमा आधारित प्रणालीभन्दा फरक हुन सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ ।
ब्रेनको सन् २०१५ मा चीनको हाङ्झोउमा स्थापना भएको कम्पनी हो । यसले ब्रेन–कम्प्युटर इन्टरफेस, स्मार्ट कृत्रिम अङ्ग तथा न्युरोटेक्नोलोजीमा अनुसन्धान तथा विकास गर्दै आएको छ ।
यस कम्पनीलाई हाङ्झोउका चर्चित ‘सिक्स लिटिल ड्र्यागन’ टेक कम्पनीहरूमध्ये एक मानिन्छ, जसले एआई र रोबोटिक्स क्षेत्रमा तीव्र रूपमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गरिरहेको छ ।
हाल विश्वभर ‘इम्बोडिड एआई’ मा ठूलो लगानी भइरहेको छ । यस अवधारणाअनुसार एआईलाई रोबोटमा समावेश गरी मानिसझैँ वातावरण बुझ्ने, निर्णय गर्ने र वास्तविक संसारमा काम गर्न सक्ने बनाइन्छ । टेस्ला, एनभिडिया तथा चीनका अन्य धेरै कम्पनीहरूले पनि यस क्षेत्रमा ठूलो लगानी गरिरहेका छन् ।
ब्रेनकोले सार्वजनिक गरेको दाबीलाई विशेषज्ञहरूले महत्त्वपूर्ण प्रगतिको संकेत माने पनि त्यसको स्वतन्त्र वैज्ञानिक पुष्टि हुन बाँकी रहेको बताएका छन् ।
एचएसबीसीको हालैको रिपोर्टअनुसार ह्युमनोइड रोबोट विकासमा अझै उच्च गुणस्तरको प्रशिक्षण डेटाको अभाव छ । रिपोर्टले पूर्ण रूपमा व्यावसायिक स्तरमा ह्युमनोइड रोबोटको व्यापक प्रयोग हुन अझै केही वर्ष लाग्न सक्ने उल्लेख गरेको छ ।
यद्यपि, यदि ब्रेनकोसहित अन्य कम्पनीहरूको यो प्रविधि सफल भयो भने भविष्यमा उद्योग, अस्पताल, वृद्धवृद्धाको हेरचाह, अपांगता भएका व्यक्तिको सहयोग, रक्षा, विपद् व्यवस्थापन तथा अन्तरिक्ष अनुसन्धानजस्ता क्षेत्रमा मानिसको सोचाइबाटै रोबोट सञ्चालन गर्ने प्रविधि व्यवहारमा आउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । हालका लागि भने ब्रेनकोको दाबी स्वतन्त्र वैज्ञानिक परीक्षणबाट पुष्टि हुन बाँकी रहेको छ ।
