धनुषा। वसन्त ऋतुको आगमनसँगै मिथिलाञ्चलमा परम्परागत होली गीत ‘जोगिरा’ सुनिन छाडेको छ। श्रीपञ्चमीदेखि फागुपूर्णिमासम्म गाउँघरमा गुञ्जिने मेलमाधुर्य र उत्साहको स्रोत रहेको यो गीत विदेशी रोजगारीका कारण युवा पुस्ताले नबोलाएपछि लोप हुन लागेको चिन्ता बढेको छ।

जोगिरा गीतले प्रेम, हास्य, भक्ति र सद्भावको सन्देश दिन्थ्यो। संस्कृतिविद् किशोरी साहका अनुसार यसले सामुदायिक एकता र सामाजिक सद्भाव प्रवाह गथ्र्यो। तर रामपृत महतो, रामसुन्दर महतो लगायतका वृद्ध पुस्ताका अनुसार ढोलक, मृदङ्ग र समूहगत गायन झन् कम हुँदै गएको छ।

मौलिकता संकटमा परेको यस परम्पराले धार्मिक र सांस्कृतिक उत्सवमा पनि असर पारेको छ। वैदेशिक रोजगारी, पश्चिमी प्रभाव, उच्छृङ्खल गीत र सामाजिक विखण्डनले जोगिराको महत्व कम गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। मिथिला नाट्य कला परिषद् (मिनाप) जस्ता संस्थाले प्रतियोगिता र संरक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको भए पनि सामूहिक पहल अझ आवश्यक छ।

जोगिरा गीतले पहिले धार्मिकता, जीवनको उमङ्ग र सांस्कृतिक प्रकाश झल्काउँथ्यो। ग्रामीण क्षेत्रका होली गीतमा स्थानीय माटोको सुगन्ध र मौलिकता अनुभव हुन्थ्यो। संस्कृतिविद् डा. राजेन्द्र विमलका अनुसार महिला र पुरुष सबैको सहभागिताले मात्र जोगिरा संरक्षण सम्भव छ ।

संक्षेपमा, मिथिलाञ्चलमा होलीसँग गाँसिएको मौलिक संगीत ‘जोगिरा’ लोप हुन नपरोस् भन्न राज्य, स्थानीय तह र समुदायको सक्रियतामा निर्भरता छ। सांस्कृतिक चेतना र युवा सहभागिताले मात्र यस परम्परालाई जीवित राख्न सक्ने विशेषज्ञहरूको निष्कर्ष छ।