काठमाडौं । अन्ततः नेत्रविक्रम चन्द ’विप्लव’ले बन्दुक छाडेर गुलाब लिएका छन् । लामो सशस्त्र संघर्षको इतिहासलाई पछाडि पार्दै शान्तिपूर्ण राजनीतिक प्रक्रियामा प्रवेश गरेका छन्। मंगलबार निर्वाचन आयोगमा पुगेर ’नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी)’ को दल दर्ता प्रमाणपत्र र चुनाव चिन्ह ’गुलाबको फूल’ प्राप्त गरेका हुन् ।

१० वर्षे ’एकीकृत जनक्रान्ति’ लाई औपचारिक रूपमा त्यागेर विप्लवले आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा सहभागी हुने घोषणा गरेका छन्। यो कदमले नेपालको वामपन्थी राजनीतिमा नयाँ अध्याय थपेको छ, जसले हिंसाबाट लोकतन्त्रतर्फको संक्रमणलाई मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।

निर्वाचन आयोगका कार्यवाहक प्रमुख आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीले विप्लवलाई प्रमाणपत्र हस्तान्तरण गर्दै शान्तिपूर्ण सहभागिताको शुभकामना दिए । कात्तिक ११ गते ’नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी’ नाममा दर्ताका लागि निवेदन दिएको यो समूहले नाम परिवर्तन गरी माओवादी आन्दोलनसँगको ऐतिहासिक सम्बन्धलाई जोड दिएको छ ।

विप्लवले निर्वाचनपछि ’उत्पादन र एकीकृत जनक्रान्तिलाई सँगै लैजाने’ नीति अंगीकार गर्ने बताएका छन्, जसले आर्थिक विकास र क्रान्तिकारी आदर्शको संयोजनलाई प्रतिबिम्बित गर्छ ।

दशकभन्दा बढी समय ‘बुलेट’ को राजनीति गरेको बिप्लव अहिले शान्तिपूर्ण, संगठनात्मक र गठबन्धन–उन्मुख मार्गमा अघि बढ्दै “बन्दुक छाडेर गुलाब लिन” तयार भएका हुन् ।

बिप्लव नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीले हालै चार दल मिलेर बनेको सोशलिस्ट फ्रन्टबाट अलग हुने निर्णय गर्दै नयाँ राजनीतिक यात्राको घोषणा गरेको थियो। फ्रन्ट “प्रासंगिकता गुमाएको” भन्दै उनले आफ्नै पार्टीलाई नयाँ संरचना र नयाँ राजनीतिक केन्द्र निर्माणतर्फ लाग्ने बताएका छन् ।

यसबीच, बिप्लवको पार्टी स्वयंभित्र विभाजनको सामना गर्दैछ । अर्को समूहले मिलन सीलाई नयाँ महासचिव घोषणा गर्दै बिप्लवको हालको राजनीतिक मोडप्रति असन्तुष्टि सार्वजनिक गरेको छ । पार्टीभित्रै ‘पुरानो क्रान्तिकारी लाइन’ निरन्तरता चाहने र ‘नयाँ राजनीतिक मोडेल’ रोज्ने बीच मतभेद देखिएको छ।

तर बिप्लव पछिल्लो कदमहरूमा गठबन्धन, संवाद र संगठनात्मक पुनर्संरचनालाई प्राथमिकता दिँदै आएका छन्। घनश्याम भुसाल र जनार्दन शर्मासहित नयाँ संयुक्त राजनीतिक प्रयास घोषणा गर्दै उनले कम्युनिस्ट, समाजवादी, प्रगतिशील र राष्ट्रवादी शक्तिलाई एउटै मोर्चामा ल्याउने दीर्घ योजना सार्वजनिक गरेका छन्।

भूतपूर्व विद्रोही चिनिएका बिप्लव अहिले “उत्पादन–उन्मुख अर्थतन्त्र”, “भ्रष्टाचारविरुद्ध अभियान” र “सामाजिक न्याय” जस्ता विषयलाई प्राथमिकतामा राख्दै शान्तिपूर्ण राजनीतिक कार्यसूचीमा केन्द्रित हुन खोजिरहेका छन्। उनको यो परिवर्तनलाई विश्लेषकहरूले विद्रोही राजनीतिबाट संस्थागत राजनीतिक यात्रातर्फको महत्त्वपूर्ण मोडको रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

बिप्लवको पछिल्लो बदलिँदो राजनीतिक शैलीले अस्त्र–आन्दोलनदेखि वैधानिक–संघर्षसम्मको पुरा चक्र पूरा गरेको देखिन्छ । उनलाई साथ दिनेहरूका लागि यो ‘वास्तविकवादी राजनीति’ त, असन्तुष्टहरूका लागि ‘पुरानो मार्ग परित्याग’ मान्न सकिन्छ ।
बिप्लवको नयाँ मोड सफल हुन्छ कि असफल भन्ने कुरा पनि पार्टीभित्रको एकता र जनसमर्थनको विस्तारमा निर्भर हुने देखिन्छ ।